Przejdź do treści
Znaczenie Słowa.

tautologia

rzeczownik, żeński [tawtɔˈlɔɡja]
wymowa Redakcja serwisu, transkrypcja według zasad polskiej wymowy ogólnej (akcent na -lo-; frekwencji nie podano); wariant /tawtɔˈlɔɡʲa/ możliwy; do potwierdzenia przez fonetyka (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Tautologia to figura i wada stylu: powtórzenie tego samego sądu innymi wyrazami albo ujęcie rzeczy jako przyczyny samej siebie; osobne od pleonazmu i elipsy.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Definicje

  1. jęz. / ret. / styl. W stylistyce i retoryce: pisarz albo mówca powtarza ten sam sąd innymi wyrazami albo przedstawia rzecz jako przyczynę, warunek albo skutek samej siebie. Oś siedzi na samości sensu. Pleonazm sąsiaduje przez nadmiar leksemów. Elipsa leży na przeciwnym biegunie ilości.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
  2. hist. / lex. Arct 1921: Tautologia g. to powtarzanie tych samych myśli innymi wyrazami. Brückner milczy. Webster TAUTOLOGY (Rhet.): same meaning in different words; needless idea-repetition; rzecz jako własna przyczyna; Addison; always a fault. Skeat: Gk. ταὐτολογία. Webster: TAUTOLOGIC do TAUTOLOGOUS.
    źródło Redakcja serwisu; fakty: M. Arct 1921 (Tautologia); A. Brückner 1927 (brak tautolog*); Webster 1913 (TAUTOLOGY; TAUTOLOGIC; TAUTOLOGICAL; TAUTOLOGIST; TAUTOLOGIZE; TAUTOLOGOUS); W. W. Skeat 1910 (TAUTOLOGY), otwórz źródło
  3. dydakt. / ret. Dydaktyka ustawia lemat przy pleonazmie, elipsie, anaforze, epiforze, apostrofie, aliteracji, asonancji, onomatopei, hiperboli, litocie, ironii, antytezie, oksymoronie, metaforze, porównaniu, stylistyce, retoryce i semantyce. Granice wady, nacisku i tautologii logicznej czekają na recenzję.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
  4. pot. Potocznie etykietę przykleja się do każdego echa, do pleonazmu albo do tautologii logicznej. Ta karta trzyma jedną oś: restatement sądu innymi słowami (albo rzecz jako własna przyczyna). Kontrasty: pleonazm, elipsa, hiperbola. Osobne od zwykłej iteracji bez figury.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Przykłady użycia

Użycie

W potocznej mowie etykieta bywa pusta albo myli się z każdym echem i z pleonazmem. Seminarium rozdziela warstwy: restatement sądu innymi słowami; rzecz jako własna przyczyna (Webster TAUTOLOGY); pleonazm przy nadmiarze leksemów; elipsa przy opuszczeniu. Arct trzyma Tautologię przy powtarzaniu tych samych myśli innymi wyrazami. Webster odróżnia wadę od uzasadnionej repetition. Skeat prowadzi grekę (ταὐτολογία) i Fuller Worthies Kent. Brückner milczy. Bez warstw zostaje pusty slogan o echu.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Rejestr z otwartych ksiąg. U Arcta (1921) lemat obejmuje powtarzanie tych samych myśli innymi wyrazami. Webster 1913 pod TAUTOLOGY (Rhet.) zapisuje powtórzenie tego samego znaczenia innymi słowami, zbędne powtórzenie idei oraz ujęcie obiektu jako własnej przyczyny, własnego warunku albo własnego skutku; przykład Addison; Syn. Repetition (tautologia zawsze wada). Skeat: L. tautologia, Gk. ταὐτολογία przez ταὐτολόγος, ταὐτό (τὸ αὐτό) i -λόγος / λέγειν; Der. tautolog-ic, -al, -ly; tautolog-ise; Fuller Worthies Kent. Brückner 1927 bez tautolog*. Etymologia niżej.

źródło Redakcja serwisu; fakty: M. Arct 1921 (Tautologia); Webster 1913 (TAUTOLOGY); W. W. Skeat 1910 (TAUTOLOGY); A. Brückner 1927 (brak), otwórz źródło

Polska dydaktyka utrzymuje restatement tego samego sądu innymi wyrazami i styka hasło z pleonazmem, elipsą, anaforą, epiforą, apostrofą, aliteracją, asonancją, onomatopeją, hiperbolą, litotą, ironią, antytezą, oksymoronem, porównaniem, metaforą, eufemizmem, metonimią, synekdochą, stylistyką, retoryką oraz semantyką. Odpowiednik angielski: tautology. Chronologii ośrodków bez pierwotnego źródła nie wpisujemy; zakres granic między wadą a naciskiem oraz między tautologią retoryczną a logiczną zostaje do recenzji.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

SGJP / Morfeusz 2 zna lemat tautologia; odmianę wzięto z generatora. Seminaria wracają do relacji wobec pleonazmu, elipsy i hiperboli. Sąsiedzi live: pleonazm, elipsa, apostrofa, anafora, epifora, aliteracja, asonancja, onomatopeja, ironia, antyteza, oksymoron, hiperbola, litota, porównanie, metafora, eufemizm, metonimia, synekdocha, stylistyka, retoryka, semantyka. Bez osi samości sensu etykieta pustoszeje albo miesza się z pleonazmem. CMUdict nie zna angielskiego lematu tautology (IPA redakcyjne).

źródło Redakcja serwisu; fakty: SGJP / Morfeusz 2 (lemat tautologia obecny); Webster 1913 (TAUTOLOGY); CMUdict (tautology BRAK), otwórz źródło

Odmiana

Pełna odmiana wygenerowana ze SGJP / Morfeusz 2 (lemat obecny).

liczba pojedyncza

przypadek forma
mianownik tautologia
dopełniacz tautologii
celownik tautologii
biernik tautologię
narzędnik tautologią
miejscownik tautologii
wołacz tautologio

liczba mnoga

przypadek forma
mianownik tautologie
dopełniacz tautologii / tautologij
celownik tautologiom
biernik tautologie
narzędnik tautologiami
miejscownik tautologiach
wołacz tautologie

Odmiana: SGJP / Morfeusz 2 (Z. Saloni i in.) · źródło

Kolokacje

Synonimy · Antonimy

Synonimy tautology (odpowiednik angielski; para PL/EN; Webster TAUTOLOGY; zakres do potwierdzenia), powtórzenie tego samego sądu (sąsiad opisowy; Arct Tautologia; Webster TAUTOLOGY; zakres do potwierdzenia), zbędne powtórzenie idei (przybliżenie; Webster TAUTOLOGY; zakres do potwierdzenia), powtarzanie tych samych myśli innymi wyrazami (przybliżenie; Arct Tautologia; zakres do potwierdzenia)
źródło Redakcja serwisu; fakty: Webster 1913 (TAUTOLOGY), otwórz źródło
Antonimy zwięzłość bez powtórzenia sensu (kontrast: wypowiedź bez zbędnego restatementu sądu; zakres do potwierdzenia), elipsa (kontrast osi: opuszczenie wyrazów oczywistych z kontekstu, nie restatement sądu; para live PL; nie zawsze ścisły antonim etykiety), wypowiedź bez restatementu sądu (kontrast: wyłożenie bez powtórzenia tej samej myśli; zakres do potwierdzenia)
źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Etymologia

Polskie tautologia wchodzi z greki przez nowożytne języki europejskie (ταὐτολογία: saying the same thing again). Arct 1921 indeksuje Tautologię (g.) jako powtarzanie tych samych myśli innymi wyrazami. Brückner 1927 nie indeksuje lematu tautolog*. Angielski trop tautology Webster prowadzi jako retoryczne powtórzenie tego samego znaczenia innymi słowami oraz jako ujęcie obiektu w roli własnej przyczyny. Skeat 1910 prowadzi TAUTOLOGY od łac. tautologia i greckiego ταὐτολογία przez ταὐτολόγος, ταὐτό (τὸ αὐτό, the same) oraz -λόγος / λέγειν (to speak); Der. tautolog-ic, -al, -ly; tautolog-ise; cytat Fuller Worthies Kent. Odpowiednik angielski: tautology. Brzmień haseł nie kopiujemy.
źródło Webster's Revised Unabridged Dictionary, 1913 (TAUTOLOGY), otwórz źródło
także W. W. Skeat, An Etymological Dictionary of the English Language, wyd. 4, Oxford 1910 (TAUTOLOGY), otwórz źródło
także M. Arct, Słownik wyrazów obcych, wyd. 9, Warszawa 1921 (Tautologia), otwórz źródło
także A. Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków 1927 (brak lematu tautolog*), otwórz źródło

Wyrazy pokrewne

Podobne hasła

To samo hasło po angielsku: tautology

Pytania i odpowiedzi

Co oznacza tautologia?

Nazwa figury i wady stylu: autor powtarza ten sam sąd innymi słowami albo ujmuje rzecz jako własną przyczynę. Pleonazm to nadmiar leksemów ponad potrzebę określenia. Elipsa to opuszczenie wyrazów oczywistych. Hiperbola to przesada skali. Zwykła iteracja bez figury nie zastępuje tej karty.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Czym tautologia różni się od pleonazmu?

Tautologia na tej karcie trzyma restatement sądu innymi wyrazami (Arct Tautologia; Webster TAUTOLOGY). Pleonazm (Arct Pleonazm; Webster PLEONASM) trzyma nadmiar wyrazów ponad potrzebę określenia, często przez nagromadzenie jednoznacznych leksemów. Oś samości sensu jest inna niż oś nadmiaru leksemów; skróty szkolne mylą etykiety.

źródło Redakcja serwisu; fakty: M. Arct 1921 (Tautologia; Pleonazm); Webster 1913 (TAUTOLOGY; PLEONASM), otwórz źródło

Czym tautologia różni się od elipsy i hiperboli?

Przy tautologii oś siedzi na restatemente sądu innymi wyrazami (Arct Tautologia; Webster TAUTOLOGY). Elipsa (Arct Elipsa sense opuszczenie; Webster ELLIPSIS) to świadome opuszczenie wyrazów oczywistych z kontekstu. Hiperbola (Webster HYPERBOLE; Arct Hiperbola) przesadza skalę. To kontrasty osi: samość sensu versus opuszczenie versus przesada skali.

źródło Redakcja serwisu; fakty: Webster 1913 (TAUTOLOGY); M. Arct 1921 (Tautologia), otwórz źródło

Skąd pochodzi słowo tautologia i jak się odmienia?

Z greki (ταὐτολογία: saying the same again) przez nowożytne języki europejskie. Arct 1921: Tautologia. Webster 1913: TAUTOLOGY (Rhet.). Skeat 1910: łac. tautologia i greka (ταὐτολογία; ταὐτολόγος; ταὐτό; -λόγος / λέγειν). Brückner 1927: brak. Lp: tautologia, tautologii, tautologii, tautologię, tautologią, tautologii, tautologio. Lm: tautologie, tautologii / tautologij, tautologiom, tautologie, tautologiami, tautologiach. Odmiana SGJP. IPA: /tawtɔˈlɔɡja/.

źródło Redakcja serwisu; fakty: M. Arct 1921; Webster 1913; W. W. Skeat 1910; A. Brückner 1927 (brak); SGJP / Morfeusz 2 (lemat obecny), otwórz źródło

Czy każde powtórzenie to tautologia?

Nie. Każda iteracja bywa zwykłą ekonomią mowy albo uzasadnioną repetition (Webster odróżnia tautologię od repetition). Tautologia trzyma restatement sądu innymi słowami jako zabieg albo wadę stylu (Webster: always a fault). Bez tej osi etykieta pustoszeje i miesza się z pleonazmem, hiperbolą albo z luźnym echem.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)