Przejdź do treści
Znaczenie Słowa.

asonancja

rzeczownik, żeński [asɔˈnantsja]
wymowa Redakcja serwisu, transkrypcja według zasad polskiej wymowy ogólnej (akcent na -nan-; o jak w ton; frekwencji nie podano); do potwierdzenia przez fonetyka (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Asonancja nazywa echo samogłoskowe w szeregu wyrazów; aliteracja foilem nagłosu, anafora i epifora foilem leksemu, rym foilem zakończeń.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Definicje

  1. jęz. / ret. / lit. Figura retoryczna: świadome powtórzenie tej samej samogłoski w środku wyrazów idących po sobie, by utrzymać rytm i spójność brzmienia. Oś siedzi na samogłosce. Aliteracja wiąże nagłos. Anafora i epifora wiążą łańcuch leksemem. Rym wiąże zakończenia. Przypadkowy zbieg samogłosek nie jest tą samą osią.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
  2. hist. / lex. Arct 1921 otwiera Asonancję (nł.): ta sama samogłoska w środku wyrazów w wierszu; rym niezupełny. Brückner 1927 milczy przy asonan*. Webster 1913: ASSONANCE i ASSONANT. Skeat 1910 prowadzi ASSONANT z hiszpańskiego i łaciny (Der. assonance).
    źródło Redakcja serwisu; fakty: M. Arct 1921 (Asonancja); A. Brückner 1927 (brak asonan*); Webster 1913 (ASSONANCE; ASSONANT); W. W. Skeat 1910 (ASSONANT; Der. assonance), otwórz źródło
  3. dydakt. / ret. Na zajęciach asonancja stoi obok aliteracji, anafory, epifory, rymu, antytezy, oksymoronu, ironii, hiperboli oraz porównania. Zakres granic między echem samogłoski a echem nagłosu, leksemu albo zakończenia wymaga recenzji.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
  4. pot. Potocznie etykieta bywa workiem na każdy zbieg samogłosek. Ta karta trzyma jedną oś: celowe powtórzenie samogłoski w środku wyrazów w szeregu. Foile: aliteracja, anafora, epifora, rym. Osobne od przypadkowego zbiegu liter.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Przykłady użycia

Użycie

W mowie potocznej asonancja bywa etykietą bez osi. Seminarium rozdziela warstwy: celowe echo samogłoski w środku wyrazów; aliteracja jako foil dźwięku inicjalnego; anafora i epifora jako foile leksemu; rym jako foil zakończenia; świadectwa leksykalne. Arct trzyma Asonancję przy samogłosce środkowej i rymie niezupełnym. Webster trzyma ASSONANCE przy podobieństwie dźwięku i osobliwym rymie samogłoskowym. Skeat prowadzi etymologię od łaciny (ad + sonare / sonus) przez hiszpański. Brückner milczy przy asonan*. Bez tych warstw zostaje pusta etykieta o zbiegu samogłosek.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Rejestr z otwartych ksiąg. U Arcta (1921) hasło Asonancja nł. opisuje powtarzanie tej samej samogłoski w środku wyrazów w wierszu oraz rym niezupełny (przykłady OCR uszkodzone). Webster 1913: ASSONANCE, akcent As"so*nance; (1) resemblance of sound; (2) Pros.: peculiar rhyme, last accented vowel and following vowels correspond while consonants unlike (calamo / platano, baby / chary); (3) incomplete correspondence; osobno ASSONANT. Skeat 1910: ASSONANT (Span. od L.); assonance = correspondence of vowel-sounds only (hiszpańska poezja); L. assonare (ad + sonare od sonus); Der. assonance. Brückner 1927 nie indeksuje asonan*. Etymologia niżej.

źródło Redakcja serwisu; fakty: M. Arct 1921 (Asonancja); Webster 1913 (ASSONANCE; ASSONANT); W. W. Skeat 1910 (ASSONANT; Der. assonance); A. Brückner 1927 (brak), otwórz źródło

W polskiej dydaktyce ta figura utrzymuje rytm samogłoski i styka się z aliteracją, anaforą, epiforą, rymem, antytezą, oksymoronem, ironią, hiperbolą, litotą, porównaniem, metaforą, alegorią, personifikacją, eufemizmem, metonimią, synekdochą, retoryką oraz semantyką. Odpowiednik angielski: assonance. Chronologii ośrodków bez pierwotnego źródła nie wpisujemy; zakres granic między tropami zostaje do recenzji.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

SGJP / Morfeusz 2 zna lemat asonancja; odmianę wzięto z generatora. Seminaria wracają do relacji asonancji wobec aliteracji, anafory, epifory i rymu. Sąsiedzi live: aliteracja, anafora, epifora, antyteza, oksymoron, ironia, hiperbola, litota, porównanie, metafora, alegoria, personifikacja, eufemizm, metonimia, synekdocha, retoryka, semantyka. Bez osi samogłoski etykieta pustoszeje.

źródło Redakcja serwisu; fakty: SGJP / Morfeusz 2 (lemat asonancja obecny); Webster 1913 (ASSONANCE); CMUdict (assonance brak), otwórz źródło

Odmiana

Pełna odmiana wygenerowana ze SGJP / Morfeusz 2 (lemat obecny).

liczba pojedyncza

przypadek forma
mianownik asonancja
dopełniacz asonancji
celownik asonancji
biernik asonancję
narzędnik asonancją
miejscownik asonancji
wołacz asonancjo

liczba mnoga

przypadek forma
mianownik asonancje
dopełniacz asonancji / asonancyj
celownik asonancjom
biernik asonancje
narzędnik asonancjami
miejscownik asonancjach
wołacz asonancje

Odmiana: SGJP / Morfeusz 2 (Z. Saloni i in.) · źródło

Kolokacje

Synonimy · Antonimy

Synonimy assonance (odpowiednik angielski; para PL/EN; Webster ASSONANCE; zakres do potwierdzenia), powtórzenie samogłoski (sąsiad opisowy; Arct Asonancja: ta sama samogłoska w środku wyrazów; zakres do potwierdzenia), figura echa samogłoskowego (sąsiad; Skeat: correspondence of vowel-sounds only; zakres do potwierdzenia), rym niezupełny (przybliżenie opisowe; Arct Asonancja; Webster ASSONANCE Pros.; zakres do potwierdzenia)
źródło Redakcja serwisu; fakty: Webster 1913 (ASSONANCE), otwórz źródło
Antonimy opis bez powtórzenia samogłoski (kontrast: brak wspólnej samogłoski w środku wyrazów; zakres do potwierdzenia), aliteracja (kontrast osi: wspólny dźwięk na początku wyrazów, nie samogłoska w środku; Webster ALLITERATION; nie zawsze ścisły antonim etykiety), anafora (kontrast osi: ten sam leksem na początku członów, nie samogłoska w środku; Webster ANAPHORA Rhet.; Arct Anafora; do potwierdzenia)
źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Etymologia

Polskie asonancja wchodzi z nowożytnych języków europejskich od łaciny (assonare: ad + sonare od sonus). Arct 1921 indeksuje Asonancję (nł.) jako powtarzanie samogłoski w środku wyrazów i rym niezupełny. Brückner 1927 nie indeksuje lematu asonan*. Angielski trop assonance Webster prowadzi jako resemblance of sound oraz osobliwy rym samogłoskowy (Pros.), z sąsiednim ASSONANT. Skeat 1910 prowadzi ASSONANT od hiszpańskiego i łaciny (assonare) i podaje Der. assonance. Odpowiednik angielski: assonance. Brzmień haseł nie kopiujemy.
źródło Webster's Revised Unabridged Dictionary, 1913 (ASSONANCE; ASSONANT), otwórz źródło
także W. W. Skeat, An Etymological Dictionary of the English Language, wyd. 4, Oxford 1910 (ASSONANT; Der. assonance), otwórz źródło
także M. Arct, Słownik wyrazów obcych, wyd. 9, Warszawa 1921 (Asonancja), otwórz źródło
także A. Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków 1927 (brak lematu asonan*), otwórz źródło

Wyrazy pokrewne

Podobne hasła

To samo hasło po angielsku: assonance

Pytania i odpowiedzi

Co oznacza asonancja?

Nazwa figury, w której wspólna samogłoska wraca w środku kolejnych wyrazów. Aliteracja spina szereg dźwiękiem inicjalnym. Anafora i epifora spinają łańcuch tym samym leksemem. Rym wiąże zakończenia. Luźny zbieg samogłosek bez figury nie zastępuje tej karty.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Czym asonancja różni się od aliteracji?

Asonancja trzyma wspólną samogłoskę w środku wyrazów w szeregu. Aliteracja (Webster ALLITERATION) trzyma wspólny dźwięk na początku wyrazów. Oś samogłoski jest inna niż oś nagłosu; etykiety bywają mylone w potocznej mowie i w skrótach szkolnych.

źródło Redakcja serwisu; fakty: Webster 1913 (ASSONANCE; ALLITERATION); M. Arct 1921 (Asonancja), otwórz źródło

Czym asonancja różni się od anafory, epifory i rymu?

Przy asonancji wspólna samogłoska siedzi w środku wyrazów. Anafora (Webster ANAPHORA; Arct Anafora) stawia wspólny leksem na otwarciu członów. Epifora (Webster EPIPHORA; Arct Epifora) stawia go na końcu. Rym wiąże zakończenia. To foil osi: samogłoska versus leksem versus zakończenie, nie synonim samej etykiety hasła.

źródło Redakcja serwisu; fakty: Webster 1913 (ASSONANCE; ANAPHORA; EPIPHORA); M. Arct 1921 (Asonancja; Anafora; Epifora), otwórz źródło

Skąd pochodzi słowo asonancja i jak się odmienia?

Z łaciny (assonare: ad + sonare od sonus) przez nowożytne języki europejskie. Arct 1921: Asonancja. Webster 1913: ASSONANCE; ASSONANT. Skeat 1910: ASSONANT (Span. od L.; Der. assonance). Brückner 1927: brak. Lp: asonancja, asonancji, asonancji, asonancję, asonancją, asonancji, asonancjo. Lm: asonancje, asonancji / asonancyj, asonancjom, asonancje, asonancjami, asonancjach. Odmiana SGJP. IPA: /asɔˈnantsja/.

źródło Redakcja serwisu; fakty: M. Arct 1921; Webster 1913; W. W. Skeat 1910; A. Brückner 1927 (brak); SGJP / Morfeusz 2 (lemat obecny), otwórz źródło

Czy asonancja to to samo co przypadkowy zbieg samogłosek?

Nie. Przypadkowy zbieg samogłosek bywa dowolnym zbiegiem bez figury. Asonancja trzyma świadome powtórzenie samogłoski w środku kolejnych wyrazów w szeregu. Bez tej osi etykieta pustoszeje i miesza się z aliteracją, anaforą albo z rymem.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)