stylistyka

rzeczownik, żeński [stɨˈlʲistɨka]

wymowa

Redakcja serwisu, transkrypcja według zasad polskiej wymowy ogólnej (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Stylistyka to dział o stylu wypowiedzi: bada wybór środków językowych, rejestry i style funkcjonalne, a potocznie bywa też etykietą na „ładny styl” bez procedury.

źródło

Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Definicje

jęz. / lit. Dział językoznawstwa i literaturoznawstwa o stylu wypowiedzi: opisuje wybór środków językowych, rejestry i style funkcjonalne. Od retoryki odróżnia się skupieniem na opisie stylu, nie na samej perswazji; od semantyki: na wyborze środków, nie na samym systemie znaczeń.

źródło
Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
hist. leks. Arct (1921) pod Stylistyka (*g.) drukuje opis dyscypliny, która wskazuje, od czego zależy jakość stylu: porządek myśli oraz piękność wysłowienia. Obok stoją Styl, Stylista, Stylizacja i Prozaika (teoria prozy, stylistyka). Świadectwo historyczne, nie glosa redakcyjna serwisu.

źródło
Redakcja serwisu; fakty: M. Arct 1921 (Styl; Stylista; Stylistyka; Stylizacja; Prozaika), otwórz źródło
hist. / ang. Webster 1913 pod STYLE opisuje mode of expressing thought in language; pod STYLISTIC: pertaining to style in language; pod STYLIST: mistrz stylu. Skeat 1910 pod STYLE prowadzi L. stilus i zaznacza mylną pisownię style. Brak lematu stylistics u Webstera. Świadectwo, nie glosa szkolna.

źródło
Redakcja serwisu; fakty: Webster 1913 (STYLE; STYLISTIC; STYLIST); W. W. Skeat 1910 (STYLE), otwórz źródło
pot. W potocznej i prasowej mowie: luźna etykieta na „ładny styl”, na uwagi o elegancji zdania albo na gust pisarski bez opisu rejestrów i środków. Zakres rozmyty; potwierdzenie przy recenzji. Nie mylić ze „stylem życia”.

źródło
Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Przykłady użycia

Na zajęciach trzeba było oddzielić wnioski ze stylistyki (wybór środków, rejestr, styl funkcjonalny) od ćwiczeń retoryki i od samej semantyki leksemu bez warstwy stylowej.

źródło
Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
Sylabus umieścił stylistykę przy opisie stylu wypowiedzi; retoryka została przy perswazji, a frazeologia przy zasobie zwrotów.

źródło
Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
Student zanotował: Arct (1921) łączy Stylistykę z jakością stylu (porządek myśli i wysłowienie), Styl z wyrażaniem myśli na piśmie oraz z formami w sztukach, Prozaikę z teorią prozy; Webster 1913 drukuje STYLE, STYLISTIC i STYLIST; Skeat 1910 prowadzi stilus przy STYLE; Brückner (1927) nie otwiera lematu stylistyka.

źródło
Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
Publicysta ostrzegał, że debata o stylistyce bez źródeł i bez oddzielenia od gustu „ładnego stylu” oraz od stylu życia zamienia się w listę upodobań bez procedury.

źródło
Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Użycie

W codziennej polszczyźnie stylistykę miesza się z „ładnym stylem”, z uwagą o elegancji zdania albo ze stylem życia. Proza fachowa rozdziela warstwy: wybór środków językowych, rejestry i style funkcjonalne, świadectwa leksykalne (Arct, Webster, Skeat), historyczne etykiety (nauka o doskonałości stylu u Arcta; style in language u Webstera) oraz skróty bez metody. Bez tej ramy hasło schodzi do gustu albo do retoryki samej perswazji.

źródło

Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Arct (1921) pod Styl (^.-i.) rejestruje sposób i sztukę wyrażania myśli na piśmie; w sztukach pięknych (zwłaszcza w architekturze) całokształt form i cech epoki lub narodu; także stary i nowy styl kalendarza. Pod Stylistyka (*g.) opisuje dyscyplinę wskazującą, od czego zależy jakość stylu wewnątrz (porządek myśli) i na zewnątrz (wysłowienie). Pod Stylista (*g.) zapisuje autora piszącego stylem wytwornym. Pod Stylizacja notuje układ myśli na piśmie. Pod Prozaika (1.) wiąże teorię prozy ze stylistyką. To świadectwo leksykalne; nie wchodzi tu w miejsce definicji redakcyjnej.

źródło

Redakcja serwisu; fakty: M. Arct, Słownik wyrazów obcych, wyd. 9, Warszawa 1921 (Styl; Stylista; Stylistyka; Stylizacja; Prozaika), otwórz źródło

Webster 1913 w haśle STYLE podaje mode of expressing thought in language oraz choice or arrangement of words; rhetorical expression; osobno notuje style w sztukach, fashion i chronologię kalendarza. Hasło STYLISTIC drukuje pertaining to style in language. Hasło STYLIST: mistrz lub model stylu w writing or speaking. Skeat (1910) w STYLE (1) wyprowadza tor od L. stilus przez starsze formy francuskie i ostrzega przed mylną pisownią style (błąd przez grecki στῦλος, pillar). Brückner (1927) nie otwiera osobnego lematu stylistyka.

źródło

Redakcja serwisu; fakty: Webster 1913 (STYLE; STYLISTIC; STYLIST); W. W. Skeat 1910 (STYLE); A. Brückner 1927 (brak lematu stylistyka), otwórz źródło

SGJP / Morfeusz 2 potwierdza pełną fleksję żeńskiego rzeczownika stylistyka. W akademickiej i szkolnej prozie wracają zwroty: styl funkcjonalny, rejestr językowy, środki stylistyczne, analiza stylistyczna, stylistyka tekstu. Przymiotnik stylistyczny należy do rejestru dydaktycznego; obok stoją retoryka, semantyka, frazeologia i gramatyka. Stylistyki nie wolno mylić ze stylem życia: druga dotyczy gustu i praktyk społecznych, pierwsza wyboru środków w wypowiedzi.

źródło

Redakcja serwisu; fakty: SGJP / Morfeusz 2, otwórz źródło

Odmiana

Pełna odmiana według wzorca żeńskiego rzeczownika typu stylistyka (SGJP / Morfeusz 2).

liczba pojedyncza

przypadek	forma
mianownik	stylistyka
dopełniacz	stylistyki
celownik	stylistyce
biernik	stylistykę
narzędnik	stylistyką
miejscownik	stylistyce
wołacz	stylistyko

liczba mnoga

przypadek	forma
mianownik	stylistyki
dopełniacz	stylistyk
celownik	stylistykom
biernik	stylistyki
narzędnik	stylistykami
miejscownik	stylistykach
wołacz	stylistyki

Odmiana: SGJP / Morfeusz 2 (Z. Saloni i in.) · źródło

Kolokacje

styl funkcjonalny

źródło
Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
rejestr językowy

źródło
Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
środki stylistyczne

źródło
Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
analiza stylistyczna

źródło
Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
stylistyka tekstu

źródło
Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Synonimy · Antonimy

Synonimy nauka o stylu / teoria prozy (przybliżenie historyczne przez Arcta: Stylistyka; Prozaika; zakres do potwierdzenia), opis stylu w języku / study of style in language (przybliżenie dydaktyczne; historycznie Webster: style in language; zakres do potwierdzenia), opis wyboru środków językowych (przybliżenie redakcyjne; nie pełny synonim wszystkich rejestrów)

źródło

Redakcja serwisu; fakty: M. Arct 1921 (Stylistyka; Prozaika), otwórz źródło

Antonimy opis bez warstwy stylowej (kontrast dydaktyczny wobec stylistyki; nie ścisły antonim), czysta semantyka leksemu bez wyboru rejestru (kontrast dydaktyczny: znaczenie jednostki wobec stylu wypowiedzi; zakres do potwierdzenia), gust „ładnego stylu” bez procedury (sąsiad kontrastowy w dyskusji; do potwierdzenia przy recenzji)

źródło

Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Etymologia

Polskie stylistyka to międzynarodowa etykieta od styl + przyrostek naukowy -istyka, powiązana z łacińskim stilus (narzędzie do pisania; manner of writing) przez nowożytne nazwy dyscyplin. Arct (wyd. 9, 1921) zapisuje Styl (^.-i.) przy sposobie i sztuce wyrażania myśli na piśmie oraz przy formach w sztukach, Stylistykę (*g.) przy opisie dyscypliny o jakości stylu (porządek myśli i wysłowienie), Stylistę, Stylizację oraz Prozaikę (teoria prozy, stylistyka). Webster 1913 drukuje STYLE (mode of expressing thought in language; choice or arrangement of words), STYLISTIC (of or pertaining to style in language) oraz STYLIST; lematu stylistics nie otwiera. Skeat (1910) pod STYLE (1) prowadzi ME. stile i MF. stile/style od L. stilus i zaznacza mylną pisownię style wobec stilus (błąd przez Gk. στῦλος, pillar). Brückner (1927) osobnego lematu stylistyka nie otwiera. Teksty serwisu powstają niezależnie od brzmienia tych świadectw.

źródło

M. Arct, Słownik wyrazów obcych, wyd. 9, Warszawa 1921 (Styl; Stylista; Stylistyka; Stylizacja; Prozaika), otwórz źródło

także

Webster's Revised Unabridged Dictionary, 1913 (STYLE; STYLISTIC; STYLIST), otwórz źródło

także

W. W. Skeat, An Etymological Dictionary of the English Language, wyd. 4, Oxford 1910 (STYLE: L. stilus; false spelling style vs stilus), otwórz źródło

także

A. Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków 1927 (brak osobnego lematu stylistyka), otwórz źródło

Wyrazy pokrewne

stylistyczny , przymiotnik
retoryka , sąsiad leksykalny (jęz. / lit.)
semantyka , sąsiad leksykalny (jęz. / filoz.)
frazeologia , sąsiad leksykalny (jęz. / gram.)
gramatyka , sąsiad leksykalny (jęz. / gram.)
leksykologia , sąsiad leksykalny (jęz. / gram.)
etymologia , sąsiad leksykalny (jęz. / gram.)
stylistics , wyraz pokrewny etymologicznie (ang.)

Podobne hasła

To samo hasło po angielsku: stylistics

Pytania i odpowiedzi

Co oznacza stylistyka?

To dział o stylu wypowiedzi: wybór środków językowych, rejestry, style funkcjonalne, cechy tekstu. U Arcta (1921) Stylistyka opisuje warunki, od których zależy jakość stylu (porządek myśli i wysłowienie). Potocznie bywa etykietą na „ładny styl” bez procedury; nie mylić ze stylem życia.

źródło

Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Skąd pochodzi słowo stylistyka?

Od styl + -istyka, z toru łacińskiego stilus (narzędzie do pisania; manner of writing). Skeat (1910) notuje stilus przy STYLE. Arct (1921) drukuje Styl, Stylistykę, Stylistę i Prozaikę. Webster opisuje STYLE i STYLISTIC. Brückner (1927) nie otwiera osobnego lematu stylistyka.

źródło

Redakcja serwisu; fakty: Webster 1913; W. W. Skeat 1910; M. Arct 1921; A. Brückner 1927, otwórz źródło

Jak wygląda odmiana i wymowa rzeczownika stylistyka?

Lp: stylistyka, stylistyki, stylistyce, stylistykę, stylistyką, stylistyce, stylistyko. Lm: stylistyki, stylistyk, stylistykom, stylistyki, stylistykami, stylistykach, stylistyki. Tabele według SGJP / Morfeusz 2. IPA redakcyjne: /stɨˈlʲistɨka/, do potwierdzenia przez fonetyka.

źródło

Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Czym stylistyka różni się od retoryki i czy odpowiada angielskiemu stylistics?

Stylistyka porządkuje styl wypowiedzi (środki, rejestry, funkcje). Retoryka dotyczy przede wszystkim perswazji i ćwiczenia mowy. Angielskie stylistics jest dydaktycznym odpowiednikiem polskiego lematu. Rozróżnienie jest redakcyjne. Potocznie obie nazwy bywają mylone z „ładnym stylem” albo ze stylem życia.

źródło

Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)