Przejdź do treści
Znaczenie Słowa.

synonim

rzeczownik, męski [sɨˈnɔɲim]
wymowa Redakcja serwisu, transkrypcja według zasad polskiej wymowy ogólnej (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Synonim to wyraz bliskoznaczny z innym; para albo szereg takich wyrazów cieniuje to samo pojęcie przy drobnych różnicach znaczenia, poza samą etykietą „to samo słowo”.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Definicje

  1. jęz. Jednostka leksykalna (wyraz) bliskoznaczna z inną jednostką tego samego języka: wspólna rama sensu przy możliwych odcieniach. Trzyma warstwę leksykalną: odróżniać od antonimu, od heteronimu (odpowiednika w innym języku) oraz od luźnej etykiety „to samo słowo” bez opisu zakresu.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
  2. hist. leks. W Arctcie (wyd. 9, 1921) Synonim (g.) oznacza wyraz blizkoznaczny z innym; synonimy, określając jedno pojęcie, cieniują różnice i odcienia tegoż pojęcia (np. poważanie, szacunek, cześć); obok stoi etykieta blizkoznaczniki. Osobno Synonimika to nauka obejmująca objaśnienia wyrazów blizkoznacznych.
    źródło Redakcja serwisu; fakty: M. Arct 1921 (Synonim; Synonimika), otwórz źródło
  3. hist. / ang. Webster 1913 zapisuje SYNONYM (Syn"o*nym; też synonyme) jako jeden z dwóch lub więcej wyrazów (zwykle tego samego języka) będących odpowiednikami albo mających bardzo zbliżony sens i często wymiennych. Obok SYNONYMOUS i SYNONYMY. Skeat 1910: Gk. συνώνυμος (σύν + ὄνομα). Brückner (1927) milczy.
    źródło Redakcja serwisu; fakty: Webster 1913 (SYNONYM; SYNONYME; SYNONYMOUS; SYNONYMY; SYNONYMIC; SYNONYMIST; SYNONYMIZE); W. W. Skeat 1910 (SYNONYM); A. Brückner 1927 (brak lematu), otwórz źródło
  4. pot. W mowie potocznej etykietę ściąga się na dowolną „zamienną nazwę” albo na slogan o identyczności słów bez pytania o odcień. Granice bledną. Tu liczy się rama: bliskoznaczność przy możliwych różnicach, nie sama deklaracja tożsamości leksykalnej.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Przykłady użycia

Użycie

W luźnej rozmowie synonim bywa zwijany do dowolnej „zamiennej nazwy” albo do deklaracji identyczności bez opisu odcienia. Tekst seminaryjny trzyma warstwy osobno: jednostka z Arcta (wyraz blizkoznaczny; blizkoznaczniki; przykłady poważanie / szacunek / cześć), rama Webstera (odpowiedniki / bardzo zbliżone znaczenie / wymienność), świadectwa Skeata (SYNONYM spod σύν + ὄνομα) i brak lematu u Brücknera oraz etykiety bez ramy. Bez tej warstwy hasło wpada w samą potoczną etykietę tożsamości słów.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Arct (1921) pod Synonimem daje wyraz blizkoznaczny z innym oraz uwagę, że synonimy cieniują różnice i odcienia przy jednym pojęciu; pod Synonimiką naukę o objaśnieniach wyrazów blizkoznacznych. Webster (1913) pod SYNONYM zapisuje odpowiedniki albo wyrazy o bardzo zbliżonym znaczeniu, często wymienne (też synonyme), z sąsiadami SYNONYMOUS / SYNONYMY / SYNONYMIC / SYNONYMIST / SYNONYMIZE. Skeat (1910) buduje gniazdo spod SYNONYM z F. synonyme, L. synonyma i Gk. συνώνυμος (σύν + ὄνομα). Brückner (1927) milczy. Niżej etymologia; tu rejestr faktów.

źródło Redakcja serwisu; fakty: M. Arct 1921 (Synonim; Synonimika); Webster 1913 (SYNONYM; SYNONYME; SYNONYMOUS; SYNONYMY; SYNONYMIC; SYNONYMIST; SYNONYMIZE); W. W. Skeat 1910 (SYNONYM); A. Brückner 1927 (brak lematu), otwórz źródło

W angielskim obiegu scholarly synonym bywa zarówno bliskoznacznikiem, jak i (u Webstera) etykietą wymienności przy zbliżonym znaczeniu. Polskie synonim trzyma warstwę Arcta (wyraz blizkoznaczny / blizkoznaczniki) i sąsiaduje z Synonimiką. Rozróżnienie od antonimu, od quasi-synonimu i od samej etykiety „to samo słowo” jest redakcyjne dydaktyczne; potocznie nazwy bywają mylone. Dat instytucjonalnych ośrodków bez pierwotnego źródła tu nie zapisujemy.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

SGJP / Morfeusz 2 zna lemat synonim; odmianę zapisano z generatora fleksyjnego. W sali seminaryjnej wracają tematy bliskoznaczności, semantyki leksykalnej, odróżnienia od antonimu i od samej etykiety tożsamości. Przymiotnik synonimiczny wraca w sylabusach (por. Webster: SYNONYMOUS; Arct: rama Synonimu). W sąsiedztwie lekcji stoją synonimika, antonim, quasi-synonim i tezaurus. Unikać mylenia z pełną tożsamością leksykalną oraz z usługą copywriterską bez opisu odcienia.

źródło Redakcja serwisu; fakty: SGJP / Morfeusz 2 (lemat synonim obecny); Webster 1913 (SYNONYMOUS); M. Arct 1921 (Synonim; Synonimika), otwórz źródło

Odmiana

Pełna odmiana wygenerowana ze SGJP / Morfeusz 2 (lemat obecny).

liczba pojedyncza

przypadek forma
mianownik synonim
dopełniacz synonimu
celownik synonimowi
biernik synonim
narzędnik synonimem
miejscownik synonimie
wołacz synonimie

liczba mnoga

przypadek forma
mianownik synonimy
dopełniacz synonimów
celownik synonimom
biernik synonimy
narzędnik synonimami
miejscownik synonimach
wołacz synonimy

Odmiana: SGJP / Morfeusz 2 (Z. Saloni i in.) · źródło

Kolokacje

Synonimy · Antonimy

Synonimy wyraz blizkoznaczny / blizkoznacznik (przybliżenie opisowe; Arct: wyraz blizkoznaczny; blizkoznaczniki; zakres do potwierdzenia), wyraz o bardzo zbliżonym znaczeniu / odpowiednik wymienny (przybliżenie; Webster: words which have very nearly the same signification; zakres do potwierdzenia), synonym (odpowiednik angielski; para PL/EN)
źródło Redakcja serwisu; fakty: M. Arct 1921 (Synonim), otwórz źródło
Antonimy antonim (kontrast leksykalny: jednostka przeciwstawna wobec bliskoznacznej; nie zawsze ścisły antonim samej etykiety), wyraz o wyraźnie innym zakresie znaczenia (kontrast leksykalny; zakres do potwierdzenia), heteronim / odpowiednik w innym języku (sąsiad kontrastowy; Webster rare sense; do potwierdzenia przy recenzji)
źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Etymologia

Polskie synonim składa greckie syn- / σύν (wraz z) z gniazdem onoma / ὄνομα (imię, nazwa); sens to „o tej samej nazwie / o podobnym znaczeniu”. Arct (wyd. 9, 1921) zna Synonim jako wyraz blizkoznaczny z innym (z uwagą o cieniowaniu odcieni; przykłady poważanie, szacunek, cześć; etykieta blizkoznaczniki) oraz Synonimikę jako naukę o objaśnieniach wyrazów blizkoznacznych. Webster 1913 łączy SYNONYM z F. synonyme i L. synonyma (l.mn. od synonymum), odsyła do SYNONYMOUS, zaznacza akcent Syn"o*nym i dopuszcza pisownię synonyme; obok SYNONYMIC, SYNONYMIST, SYNONYMIZE i SYNONYMY. Skeat (1910) pod SYNONYM wyprowadza F. synonyme, L. synonyma i Gk. συνώνυμος od σύν oraz ὄνομα (pokrewne z E. name); derywaty: synonymous, synonymously, synonymy. Brückner (1927) osobnego artykułu nie prowadzi. Angielski odpowiednik: synonym. Tekst serwisu powstaje niezależnie od brzmienia tych świadectw.
źródło M. Arct, Słownik wyrazów obcych, wyd. 9, Warszawa 1921 (Synonim; Synonimika), otwórz źródło
także Webster's Revised Unabridged Dictionary, 1913 (SYNONYM; SYNONYME; SYNONYMOUS; SYNONYMY; SYNONYMIC; SYNONYMIST; SYNONYMIZE), otwórz źródło
także W. W. Skeat, An Etymological Dictionary of the English Language, wyd. 4, Oxford 1910 (SYNONYM: Gk. συνώνυμος / σύν + ὄνομα), otwórz źródło
także A. Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków 1927 (brak osobnego lematu synonim), otwórz źródło

Wyrazy pokrewne

Podobne hasła

To samo hasło po angielsku: synonym

Pytania i odpowiedzi

Co oznacza synonim?

Chodzi o wyraz bliskoznaczny z innym: wspólną ramę znaczenia przy możliwych odcieniach. Oddzielamy to od antonimu, od deklaracji pełnej tożsamości słów bez opisu zakresu i od luźnej etykiety „zamiennej nazwy” bez odcienia.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Skąd pochodzi słowo synonim?

Gniazdo greckie σύν (wraz z) łączy się z ὄνομα (imię, nazwa). Arct (1921) ma Synonim i Synonimikę. Webster 1913 drukuje SYNONYM (F. synonyme; L. synonyma) oraz SYNONYMOUS. Skeat 1910 trzyma materiał pod SYNONYM (Gk. συνώνυμος). Brückner (1927) nie otwiera osobnego artykułu.

źródło Redakcja serwisu; fakty: M. Arct 1921; Webster 1913; W. W. Skeat 1910; A. Brückner 1927, otwórz źródło

Jak odmienia się i wymawia synonim?

Lp: synonim, synonimu, synonimowi, synonim, synonimem, synonimie, synonimie. Lm: synonimy, synonimów, synonimom, synonimy, synonimami, synonimach, synonimy. Tabele ze SGJP / Morfeusz 2 (lemat obecny). IPA redakcyjne: /sɨˈnɔɲim/, do potwierdzenia przez fonetyka.

źródło Redakcja serwisu; fakty: SGJP / Morfeusz 2 (lemat obecny), otwórz źródło

Czym synonim różni się od antonimu i od deklaracji „to samo słowo” oraz czy odpowiada angielskiemu synonym?

Synonim trzyma ramę bliskoznaczności przy możliwych odcieniach. Antonim to jednostka przeciwstawna; deklaracja pełnej tożsamości pomija odcień. Angielskie synonym jest odpowiednikiem. Rozróżnienie jest redakcyjne; potocznie nazwy bywają mylone.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)