Przejdź do treści
Znaczenie Słowa.

meronim

rzeczownik, męski [mɛˈrɔɲim]
wymowa Redakcja serwisu, transkrypcja według zasad polskiej wymowy ogólnej (akcent na przedostatniej; ń w -nim jak w synonimie); do potwierdzenia przez fonetyka (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Meronim to nazwa części względem całości (kierownica względem samochodu; palec względem dłoni), foil holonimu i coś innego niż hiponim, hiperonim, synonim, antonim, polisemia czy homonim.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Definicje

  1. jęz. Jednostka leksykalna nazywająca część względem całości (np. szprycha w kole; dach domu). Foil to holonim (całość wobec części). Hiponim i hiperonim opisują hierarchię znaczeń; synonim i antonim: bliskość albo opozycję sensu; polisemia i homonim to osobne osie.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
  2. hist. / lex. Webster 1913 pomija MERONYM i HOLONYM; zostawia HOLO- (Gr. o`los whole), MEROS (arch./anat., z Gk.) oraz MEROSOME (Gr. -some body). Skeat 1910 milczy o MERONYM; pod MERIT wiąże Gk. μείρομαι / μέρος (portion, share), a pod HOLOCAUST/holo-: Gk. ὅλος whole. Arct 1921: brak Meronimu. Brückner 1927: brak meronimu.
    źródło Redakcja serwisu; fakty: Webster 1913 (brak MERONYM/HOLONYM; HOLO-; MEROS; MEROSOME); W. W. Skeat 1910 (brak MERONYM; MERIT: μέρος; HOLOCAUST/holo-: ὅλος); M. Arct 1921 (brak Meronim); A. Brückner 1927 (brak meronim), otwórz źródło
  3. hist. / ety. Budowa łączy Gk. μέρος (część, udział; Skeat pod MERIT) z ὄνομα/ὄνυμα (imię; Skeat pod HOMONYMOUS). Etykieta meronim/meronym należy do semantyki leksykalnej XX w.; jest młodsza od Webster, Skeat, Arct i Brücknera. Lat obiegu bez karty w src-raw nie zapisujemy.
    źródło Redakcja serwisu; fakty: W. W. Skeat 1910 (MERIT: Gk. μείρομαι / μέρος; HOMONYMOUS: ὄνυμα / ὄνομα; HOLOCAUST/holo-: ὅλος); Webster 1913 (HOLO-; MEROS; MEROSOME; brak MERONYM), otwórz źródło
  4. pot. Poza salą etykietę często przykleja się do każdej nazwy części albo do samego spisu elementów, bez pytania o całość. Tu zostaje precyzja: część względem całości, nie podrzędnik w hierarchii znaczeń i nie bliskoznaczność.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Przykłady użycia

Użycie

W mowie codziennej meronim bywa skrótem na „nazwę części” albo na sam spis elementów bez wskazania całości. Seminarium trzyma osobno: część względem całości, foil holonimu, sąsiedztwo hiponimu i hiperonimu, granicę z synonimem oraz otwarte fakty leksykalne. Webster zostawia HOLO-, MEROS i MEROSOME bez MERONYM/HOLONYM; Skeat ma μέρος pod MERIT oraz ὅλος przy holo-; Arct i Brückner milczą. Bez tych warstw zostaje slogan części.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Rejestr otwarty: u Webstera (1913) brak haseł MERONYM i HOLONYM; jest przedrostek HOLO- (z Gk. ὅλος / o`los, „cały”), osobno MEROS w znaczeniu architektonicznym i anatomicznym oraz MEROSOME (segment ciała). Skeat (1910) pod MERIT wiąże Gk. μείρομαι i μέρος (portion, share); przy HOLOCAUST i holo- trzyma Gk. ὅλος whole. Arct (1921) nie indeksuje Meronimu. Brückner (1927) nie indeksuje meronimu. Fakty tu; etymologia osobno.

źródło Redakcja serwisu; fakty: Webster 1913 (HOLO-; MEROS; MEROSOME; brak MERONYM/HOLONYM); W. W. Skeat 1910 (MERIT: μέρος; HOLOCAUST/holo-: ὅλος); M. Arct 1921 (brak); A. Brückner 1927 (brak), otwórz źródło

W dydaktyce polskiej meronim trzyma oś części wobec całości i styka się z holonimem (para live), hiponimem, hiperonimem, synonimem, antonimem, polisemią oraz homonimem. Granica z hiponimią należy do notatek redakcyjnych; potocznie etykiety się zlewają. Angielski odpowiednik: meronym. Dat ośrodków bez źródła pierwotnego nie wpisujemy.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

SGJP / Morfeusz 2 nie zna lematu meronim (tag ign; brak-w-sgjp). Tabelę fleksyjną zbudowano ostrożnie według wzorca męskich rzeczowników na -onim (jak synonim, homonim, antonim, których lematy SGJP zna; hiponim też poza SGJP). Seminaria wracają do relacji części wobec całości i kontrastu z hiponimią oraz hiperonimią. Przymiotnik meronimiczny pojawia się w programach (ang. meronymous; brak w Webster 1913 i CMU). Obok: hiponim, hiperonim, synonim, antonim, polisemia, homonim live. Holonim to sąsiad live. Bez osi części etykieta pustoszeje.

źródło Redakcja serwisu; fakty: SGJP / Morfeusz 2 (lemat meronim nieobecny; synonim / homonim / antonim obecne); Webster 1913 (HOLO-; MEROS; brak MERONYM); M. Arct 1921 (brak Meronim), otwórz źródło

Odmiana

Odmiana według wzorca męskich rzeczowników na -onim (jak synonim, homonim, antonim); lemat meronim nieobecny w SGJP / Morfeusz 2 (brak-w-sgjp). Do potwierdzenia przy recenzji.

liczba pojedyncza

przypadek forma
mianownik meronim
dopełniacz meronimu
celownik meronimowi
biernik meronim
narzędnik meronimem
miejscownik meronimie
wołacz meronimie

liczba mnoga

przypadek forma
mianownik meronimy
dopełniacz meronimów
celownik meronimom
biernik meronimy
narzędnik meronimami
miejscownik meronimach
wołacz meronimy

Odmiana: Redakcja serwisu; wzorzec fleksyjny według SGJP / Morfeusz 2 (typ -onim, jak synonim / homonim / antonim); lemat meronim nieobecny w SGJP · źródło

Kolokacje

Synonimy · Antonimy

Synonimy nazwa części względem całości (przybliżenie opisowe; zakres do potwierdzenia), jednostka meronimiczna (przybliżenie; zakres do potwierdzenia), meronym (odpowiednik angielski; para PL/EN)
źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
Antonimy holonim (kontrast: całość wobec części; zakres do potwierdzenia), hiponim (kontrast: podrzędnik w hierarchii znaczeń; nie zawsze ścisły antonim etykiety), hasło o tym samym sensie bez osi części (sąsiad kontrastowy; do potwierdzenia)
źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Etymologia

Polskie meronim spaja Gk. μέρος (część, udział) z gniazdem ὄνομα/ὄνυμα (imię). Skeat 1910 pod MERIT wiąże L. merére z Gk. μείρομαι (I obtain a portion) i μέρος (a portion, share) i nie drukuje MERONYM. Pod HOMONYMOUS trzyma ὁμώνυμος oraz ὄνυμα/ὄνομα (name; cognate with E. name). Przy HOLOCAUST/holo- wyprowadza Gk. ὅλος whole. Webster 1913 pomija MERONYM i HOLONYM; HOLO- (Hol"o-) to combining form fr. Gr. o`los whole; MEROS (arch./anat.) i MEROSOME (Gr. -some body) stoją w sąsiedztwie meros-, bez etykiety meronym. Arct (wyd. 9, 1921) nie ma Meronimu. Brückner 1927 nie indeksuje meronimu. Termin jest młodszy od tych słowników; lat obiegu ang. meronym bez świadka w src-raw nie wpisujemy. Odpowiednik angielski: meronym. Brzmienia haseł słownikowych nie kopiujemy.
źródło W. W. Skeat, An Etymological Dictionary of the English Language, wyd. 4, Oxford 1910 (MERIT: Gk. μείρομαι / μέρος; HOMONYMOUS: ὄνυμα / ὄνομα; HOLOCAUST/holo-: ὅλος; brak MERONYM), otwórz źródło
także Webster's Revised Unabridged Dictionary, 1913 (brak MERONYM / HOLONYM; HOLO-: Hol"o-; MEROS; MEROSOME), otwórz źródło
także M. Arct, Słownik wyrazów obcych, wyd. 9, Warszawa 1921 (brak Meronim), otwórz źródło
także A. Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków 1927 (brak meronim), otwórz źródło

Wyrazy pokrewne

Podobne hasła

To samo hasło po angielsku: meronym

Pytania i odpowiedzi

Co oznacza meronim?

Oznacza część nazwaną wobec danej całości (np. klawisz fortepianu). Holonim wskazuje odwrotny biegun. Hierarchia sensów to hiponim z hiperonimem. Bliskość i kontrast sensu to synonim z antonimem. Polisemia zbiera powiązane sensy; homonimia to zbieżna forma.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Skąd pochodzi słowo meronim?

Z Gk. μέρος (część) i ὄνομα/ὄνυμα (imię). Skeat 1910 ma μέρος pod MERIT oraz ὅλος przy holo-, bez MERONYM. Webster 1913 ma HOLO-, MEROS i MEROSOME, bez MERONYM/HOLONYM. Arct 1921 i Brückner 1927 milczą. Etykieta jest młodsza od tych słowników.

źródło Redakcja serwisu; fakty: W. W. Skeat 1910 (MERIT: μέρος; HOLOCAUST/holo-: ὅλος); Webster 1913 (HOLO-; MEROS; MEROSOME; brak MERONYM); M. Arct 1921 (brak); A. Brückner 1927 (brak), otwórz źródło

Jak odmienia się i wymawia meronim?

Lp: meronim, meronimu, meronimowi, meronim, meronimem, meronimie, meronimie. Lm: meronimy, meronimów, meronimom, meronimy, meronimami, meronimach, meronimy. Formy według wzorca -onim (jak synonim/homonim/antonim); lemat nieobecny w SGJP / Morfeusz 2. IPA redakcyjne: /mɛˈrɔɲim/, do potwierdzenia przez fonetyka.

źródło Redakcja serwisu; fakty: SGJP / Morfeusz 2 (lemat meronim nieobecny; wzorzec -onim jak synonim / homonim / antonim), otwórz źródło

Czym meronim różni się od holonimu, hiponimu i synonimu, i czy odpowiada angielskiemu meronym?

Meronim nazywa część, holonim całość. Hiponim stoi niżej w hierarchii znaczeń, hiperonim wyżej. Synonim to bliskoznaczność bez osi części. Antonim, polisemia i homonimia to inne osie. Angielskie meronym jest odpowiednikiem. Potocznie etykiety się zlewają.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)