Przejdź do treści
Znaczenie Słowa.

holonim

rzeczownik, męski [xɔˈlɔɲim]
wymowa Redakcja serwisu, transkrypcja według zasad polskiej wymowy ogólnej (akcent na przedostatniej; ń w -nim jak w synonimie); do potwierdzenia przez fonetyka (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Holonim nazywa całość wobec wskazanej części (samochód przy kierownicy), foil meronimu, poza hiperonimem, hiponimem, synonimem, antonimem, polisemią i homonimią.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Definicje

  1. jęz. Etykieta na jednostkę, która wskazuje cały obiekt albo zbiór, gdy punkt wyjścia stanowi jego element (fortepian wobec klawisza; las wobec drzewa). Meronim idzie w drugą stronę. Hierarchia sensów należy do hiperonimu i hiponimu; bliskość i kontrast sensu: do synonimu oraz antonimu; osobne osie to polisemia i homonimia.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
  2. hist. / lex. Webster 1913 ma HOLO- (Gr. o`los whole), MEROS (arch./anat.) i MEROSOME (Gr. -some body), bez HOLONYM i MERONYM. Skeat 1910 milczy o HOLONYM; przy HOLOCAUST/holo- trzyma Gk. ὅλος, przy MERIT: μείρομαι / μέρος. Arct 1921: brak Holonimu. Brückner 1927: brak holonimu.
    źródło Redakcja serwisu; fakty: Webster 1913 (brak HOLONYM/MERONYM; HOLO-; MEROS; MEROSOME); W. W. Skeat 1910 (brak HOLONYM; HOLOCAUST/holo-: ὅλος; MERIT: μέρος); M. Arct 1921 (brak Holonim); A. Brückner 1927 (brak holonim), otwórz źródło
  3. hist. / ety. Skład: Gk. ὅλος (cały; Skeat: HOLOCAUST/holo-) + ὄνομα/ὄνυμα (imię; Skeat: HOMONYMOUS). Holonim/holonym to etykieta semantyki leksykalnej XX wieku, młodsza od Webster, Skeat, Arct i Brücknera. Bez świadka w src-raw nie wpisujemy lat obiegu.
    źródło Redakcja serwisu; fakty: W. W. Skeat 1910 (HOLOCAUST/holo-: Gk. ὅλος; HOMONYMOUS: ὄνυμα / ὄνομα; MERIT: μέρος); Webster 1913 (HOLO-; MEROS; MEROSOME; brak HOLONYM), otwórz źródło
  4. pot. Poza salą ćwiczeniową słowo bywa skrótem na „zbiór” albo na listę bez wskazania elementu. Tu trzymamy oś: całość względem części, nie rama kategorii i nie równoważność sensu.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Przykłady użycia

Użycie

Potocznie holonim bywa skrótem na „nazwę zbioru” albo na inwentarz bez elementu. Seminarium rozdziela warstwy: całość względem części, foil meronimu, sąsiedztwo hiperonimu i hiponimu, granicę z synonimem oraz świadectwa leksykalne. Webster trzyma HOLO-, MEROS i MEROSOME bez HOLONYM/MERONYM; Skeat daje ὅλος przy holo- i μέρος przy MERIT; Arct oraz Brückner milczą. Gdy warstwy znikają, zostaje puste hasło o „całości”.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Fakty słownikowe: Webster (1913) nie ma HOLONYM ani MERONYM; drukuje HOLO- (Gk. ὅλος / o`los), MEROS (architektura, anatomia) i MEROSOME (segment ciała). Skeat (1910) przy HOLOCAUST/holo- trzyma ὅλος; przy MERIT: μείρομαι i μέρος. Arct (1921) pomija Holonim. Brückner (1927) pomija holonim. Tu rejestr; etymologia niżej.

źródło Redakcja serwisu; fakty: Webster 1913 (HOLO-; MEROS; MEROSOME; brak HOLONYM/MERONYM); W. W. Skeat 1910 (HOLOCAUST/holo-: ὅλος; MERIT: μέρος); M. Arct 1921 (brak); A. Brückner 1927 (brak), otwórz źródło

W polskiej dydaktyce holonim trzyma oś całości i styka się z meronimem (para live), a także z hiponimem, hiperonimem, synonimem, antonimem, polisemią i homonimem. Granica z hiperonimią należy do notatek; potocznie etykiety się zlewają. Angielski odpowiednik: holonym. Dat ośrodków bez źródła pierwotnego nie wpisujemy.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Morfeusz 2 / SGJP nie zna lematu holonim (ign; brak-w-sgjp). Tabelę zbudowano według wzorca męskich -onim (synonim, homonim, antonim w SGJP; meronim i hiponim też poza SGJP). Seminaria wracają do relacji całości wobec części. Przymiotnik holonimiczny pojawia się w programach (ang. holonymous; brak w Webster 1913 i CMU). Sąsiedzi live: meronim, hiponim, hiperonim, synonim, antonim, polisemia, homonim. Bez osi całości etykieta pustoszeje.

źródło Redakcja serwisu; fakty: SGJP / Morfeusz 2 (lemat holonim nieobecny; synonim / homonim / antonim obecne); Webster 1913 (HOLO-; MEROS; brak HOLONYM); M. Arct 1921 (brak Holonim), otwórz źródło

Odmiana

Odmiana według wzorca męskich rzeczowników na -onim (jak synonim, homonim, antonim); lemat holonim nieobecny w SGJP / Morfeusz 2 (brak-w-sgjp). Do potwierdzenia przy recenzji.

liczba pojedyncza

przypadek forma
mianownik holonim
dopełniacz holonimu
celownik holonimowi
biernik holonim
narzędnik holonimem
miejscownik holonimie
wołacz holonimie

liczba mnoga

przypadek forma
mianownik holonimy
dopełniacz holonimów
celownik holonimom
biernik holonimy
narzędnik holonimami
miejscownik holonimach
wołacz holonimy

Odmiana: Redakcja serwisu; wzorzec fleksyjny według SGJP / Morfeusz 2 (typ -onim, jak synonim / homonim / antonim); lemat holonim nieobecny w SGJP · źródło

Kolokacje

Synonimy · Antonimy

Synonimy nazwa całości względem części (przybliżenie opisowe; zakres do potwierdzenia), jednostka holonimiczna (przybliżenie; zakres do potwierdzenia), holonym (odpowiednik angielski; para PL/EN)
źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
Antonimy meronim (kontrast: część wobec całości; zakres do potwierdzenia), hiperonim (kontrast: nadrzędnik w hierarchii znaczeń; nie zawsze ścisły antonim etykiety), hasło o tym samym sensie bez osi całości (sąsiad kontrastowy; do potwierdzenia)
źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Etymologia

Polskie holonim spina Gk. ὅλος (cały) z gniazdem ὄνομα/ὄνυμα (imię). Skeat 1910 przy HOLOCAUST/holo- wyprowadza ὅλος i nie daje hasła HOLONYM; pod HOMONYMOUS trzyma ὁμώνυμος oraz ὄνυμα/ὄνομα (cognate with E. name); pod MERIT łączy merére z μείρομαι i μέρος. Webster 1913 pomija HOLONYM i MERONYM; HOLO- (Hol"o-) to combining form fr. Gr. o`los whole, a MEROS z MEROSOME stoją obok meros- bez etykiety holonym. Arct (wyd. 9, 1921) nie ma Holonimu. Brückner 1927 nie indeksuje holonimu. Termin młodszy od tych słowników; lat ang. holonym bez src-raw nie wpisujemy. Odpowiednik: holonym. Brzmień haseł nie kopiujemy.
źródło W. W. Skeat, An Etymological Dictionary of the English Language, wyd. 4, Oxford 1910 (HOLOCAUST/holo-: Gk. ὅλος; HOMONYMOUS: ὄνυμα / ὄνομα; MERIT: μέρος; brak HOLONYM), otwórz źródło
także Webster's Revised Unabridged Dictionary, 1913 (brak HOLONYM / MERONYM; HOLO-: Hol"o-; MEROS; MEROSOME), otwórz źródło
także M. Arct, Słownik wyrazów obcych, wyd. 9, Warszawa 1921 (brak Holonim), otwórz źródło
także A. Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków 1927 (brak holonim), otwórz źródło

Wyrazy pokrewne

Podobne hasła

To samo hasło po angielsku: holonym

Pytania i odpowiedzi

Co oznacza holonim?

Wskazuje całość przy danej części (fortepian przy klawiszu). Meronim idzie odwrotnie. Hiperonim z hiponimem rządzą hierarchią sensów. Synonim z antonimem: bliskość albo kontrast. Polisemia zbiera powiązane sensy; homonimia to zbieżna forma.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Skąd pochodzi słowo holonim?

Z Gk. ὅλος (cały) i ὄνομα/ὄνυμα (imię). Skeat 1910 ma ὅλος przy holo- i μέρος przy MERIT, bez HOLONYM. Webster 1913 ma HOLO-, MEROS, MEROSOME, bez HOLONYM/MERONYM. Arct 1921 i Brückner 1927 milczą. Etykieta młodsza od tych słowników.

źródło Redakcja serwisu; fakty: W. W. Skeat 1910 (HOLOCAUST/holo-: ὅλος; MERIT: μέρος); Webster 1913 (HOLO-; MEROS; MEROSOME; brak HOLONYM); M. Arct 1921 (brak); A. Brückner 1927 (brak), otwórz źródło

Jak odmienia się i wymawia holonim?

Lp: holonim, holonimu, holonimowi, holonim, holonimem, holonimie, holonimie. Lm: holonimy, holonimów, holonimom, holonimy, holonimami, holonimach, holonimy. Wzorzec -onim (jak synonim/homonim/antonim); lemat poza SGJP / Morfeusz 2. IPA redakcyjne: /xɔˈlɔɲim/, do potwierdzenia przez fonetyka.

źródło Redakcja serwisu; fakty: SGJP / Morfeusz 2 (lemat holonim nieobecny; wzorzec -onim jak synonim / homonim / antonim), otwórz źródło

Czym holonim różni się od meronimu, hiperonimu i synonimu, i czy odpowiada angielskiemu holonym?

Holonim: całość; meronim: część. Hiperonim stoi wyżej w hierarchii znaczeń, hiponim niżej. Synonim to bliskoznaczność bez osi całości. Antonim, polisemia i homonimia to inne osie. Angielskie holonym jest odpowiednikiem. Potocznie etykiety się zlewają.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)