Przejdź do treści
Znaczenie Słowa.

socjolingwistyka

rzeczownik, żeński [sɔt͡sjɔliŋɡvʲiˈstɨka]
wymowa Redakcja serwisu, transkrypcja według zasad polskiej wymowy ogólnej (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Socjolingwistyka to dział językoznawstwa o związku języka ze strukturą społeczną, wariantami grupowymi i normami użycia; potocznie myli się ją z socjologią albo z samą lingwistyką.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Definicje

  1. jęz. Dyscyplina językoznawcza o języku w kontekście społecznym: warianty grupowe, normy użycia, status mówców. Od dialektologii odróżnia się warstwą społeczną, nie tylko terytorialną; od socjologii: dotyczy praktyk mówienia, nie samego opisu społeczeństwa.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
  2. hist. leks. Arct (1921) nie drukuje lematu socjolingwistyka (etykieta nowożytna). Pod Lingwistyka: językoznawstwo; pod Lingwista: badacz języków; pod Socjologia: nauka o życiu społecznym; pod Glosologja: nauka o językach. Świadectwo sąsiedztwa, nie glosa redakcyjna.
    źródło Redakcja serwisu; fakty: M. Arct 1921 (Lingwistyka; Lingwista; Socjologia; Glosologja), otwórz źródło
  3. hist. / ang. Webster 1913 nie otwiera sociolinguistics. Pod LINGUISTICS: nauka o językach (glossology); pod LINGUISTIC: relating to linguistics; pod SOCIOLOGY: dział o społeczeństwie (L. socius + -logy). Skeat 1910 ma LANGUAGE (F. langage, L. lingua); brak lematu. Świadectwo, nie glosa szkolna.
    źródło Redakcja serwisu; fakty: Webster 1913 (LINGUISTICS; LINGUISTIC; SOCIOLOGY); W. W. Skeat 1910 (LANGUAGE), otwórz źródło
  4. pot. W potocznej i prasowej mowie: mylenie z socjologią (opis społeczeństwa bez warstwy językowej) albo z samą lingwistyką (językoznawstwo ogólne bez ram społecznych). Zakres rozmyty; potwierdzenie przy recenzji. Nie mylić z dialektologią: ta druga porządkuje odmiany regionalne.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Przykłady użycia

Użycie

W codziennej polszczyźnie socjolingwistykę miesza się z socjologią albo z samą lingwistyką. Proza fachowa rozdziela warstwy: opis wariantów grupowych i norm użycia, świadectwa leksykalne (Arct: Lingwistyka, Socjologia; Webster: LINGUISTICS, SOCIOLOGY), historyczne etykiety sąsiednie oraz skróty bez metody. Bez tej ramy hasło schodzi do opisu społeczeństwa bez języka albo do językoznawstwa bez ram społecznych.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Arct (1921) pomija socjolingwistykę jako osobny lemat. Przy Lingwistyce stoi glosa o badaniu języków; przy Lingwiście: uczonym badaczu; przy Socjologii: objawach życia społecznego i prawach bytu; przy Glosologji / Glot(t)ologji: nauce o językach. Te zapisy są świadectwem sąsiedztwa dla polskiego lematu; nie zastępują definicji redakcyjnej serwisu.

źródło Redakcja serwisu; fakty: M. Arct, Słownik wyrazów obcych, wyd. 9, Warszawa 1921 (Lingwistyka; Lingwista; Socjologia; Glosologja), otwórz źródło

W angielskich świadectwach LINGUISTICS (Webster 1913) oznacza naukę o językach, a SOCIOLOGY dział o społeczeństwie; brak lematu sociolinguistics. Skeat (1910) prowadzi LANGUAGE od F. langage i L. lingua, bez osobnego lematu sociolinguistics. Brückner (1927) pomija osobny artykuł socjolingwistyka. Pełniejszy cytat faktów etymologicznych stoi w polu etymologii poniżej; tu chodzi o rozróżnienie rejestrów użycia.

źródło Redakcja serwisu; fakty: Webster 1913 (LINGUISTICS; LINGUISTIC; SOCIOLOGY); W. W. Skeat 1910 (LANGUAGE); A. Brückner 1927 (brak lematu socjolingwistyka), otwórz źródło

SGJP / Morfeusz 2 potwierdza pełną fleksję żeńskiego rzeczownika socjolingwistyka. W akademickiej i szkolnej prozie wracają zwroty: wariant społeczny, norma użycia, socjolekt, zmiana językowa, kontakt językowy. Przymiotnik socjolingwistyczny należy do rejestru dydaktycznego; obok stoją lingwistyka, socjologia, dialektologia i stylistyka. Socjolingwistyki nie wolno mylić z socjologią bez warstwy językowej ani z dialektologią ograniczoną do mapy terytorialnej.

źródło Redakcja serwisu; fakty: SGJP / Morfeusz 2, otwórz źródło

Odmiana

Pełna odmiana według wzorca żeńskiego rzeczownika typu socjolingwistyka (SGJP / Morfeusz 2).

liczba pojedyncza

przypadek forma
mianownik socjolingwistyka
dopełniacz socjolingwistyki
celownik socjolingwistyce
biernik socjolingwistykę
narzędnik socjolingwistyką
miejscownik socjolingwistyce
wołacz socjolingwistyko

liczba mnoga

przypadek forma
mianownik socjolingwistyki
dopełniacz socjolingwistyk
celownik socjolingwistykom
biernik socjolingwistyki
narzędnik socjolingwistykami
miejscownik socjolingwistykach
wołacz socjolingwistyki

Odmiana: SGJP / Morfeusz 2 (Z. Saloni i in.) · źródło

Kolokacje

Synonimy · Antonimy

Synonimy językoznawstwo społeczne / badanie języka w kontekście społecznym (przybliżenie dydaktyczne; historycznie Arct ma Lingwistykę i Socjologię osobno, bez złożenia; zakres do potwierdzenia), study of language in society (przybliżenie dydaktyczne; historycznie Webster ma LINGUISTICS i SOCIOLOGY osobno, bez sociolinguistics; zakres do potwierdzenia), opis wariantów grupowych i norm użycia (przybliżenie redakcyjne; nie pełny synonim wszystkich rejestrów)
źródło Redakcja serwisu; fakty: M. Arct 1921 (Lingwistyka; Socjologia), otwórz źródło
Antonimy opis języka bez warstwy społecznej (kontrast dydaktyczny wobec socjolingwistyki; nie ścisły antonim), socjologia bez warstwy językowej (kontrast leksykalny: społeczeństwo wobec praktyk mówienia; zakres do potwierdzenia), sama lingwistyka formalna bez kontekstu społecznego (sąsiad kontrastowy w dyskusji; do potwierdzenia przy recenzji)
źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Etymologia

Polskie socjolingwistyka to nowożytna etykieta złożona z członu socjo- (od łac. socius, towarzysz; por. Socjologia u Arcta i SOCIOLOGY u Webstera) oraz lingwistyka (nauka o językach). Arct (wyd. 9, 1921) nie drukuje lematu socjolingwistyka; zapisuje Lingwistykę (językoznawstwo), Lingwistę, Socjologię oraz Glosologję / Glot(t)ologję jako naukę o językach. Webster 1913 nie otwiera sociolinguistics; drukuje LINGUISTICS (science of languages; glossology), LINGUISTIC oraz SOCIOLOGY (L. socius + -logy). Skeat (1910) pod LANGUAGE prowadzi F. langage, L. lingua; brak lematu sociolinguistics. Brückner (1927) osobnego lematu socjolingwistyka nie otwiera. Teksty serwisu powstają niezależnie od brzmienia tych świadectw.
źródło M. Arct, Słownik wyrazów obcych, wyd. 9, Warszawa 1921 (Lingwistyka; Lingwista; Socjologia; Glosologja; brak lematu socjolingwistyka), otwórz źródło
także Webster's Revised Unabridged Dictionary, 1913 (LINGUISTICS; LINGUISTIC; SOCIOLOGY; brak lematu sociolinguistics), otwórz źródło
także W. W. Skeat, An Etymological Dictionary of the English Language, wyd. 4, Oxford 1910 (LANGUAGE: F. langage, L. lingua; brak lematu sociolinguistics), otwórz źródło
także A. Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków 1927 (brak osobnego lematu socjolingwistyka), otwórz źródło

Wyrazy pokrewne

Podobne hasła

To samo hasło po angielsku: sociolinguistics

Pytania i odpowiedzi

Co oznacza socjolingwistyka?

Hasło obejmuje badanie mowy w ramach społecznych: odmiany grupowe, reguły użycia, pozycję mówcy. U Arcta (1921) brak lematu; sąsiadują Lingwistyka i Socjologia. Potocznie bywa mylona z socjologią albo z samą lingwistyką.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Skąd pochodzi słowo socjolingwistyka?

Od członu socjo- (łac. socius; por. Socjologia / SOCIOLOGY) oraz lingwistyka. Webster 1913 ma LINGUISTICS i SOCIOLOGY bez sociolinguistics. Skeat (1910) notuje LANGUAGE bez sociolinguistics. Arct (1921) drukuje Lingwistykę i Socjologię bez złożenia. Brückner (1927) nie otwiera osobnego lematu.

źródło Redakcja serwisu; fakty: Webster 1913; W. W. Skeat 1910; M. Arct 1921; A. Brückner 1927, otwórz źródło

Jak wygląda odmiana i wymowa rzeczownika socjolingwistyka?

Lp: socjolingwistyka, socjolingwistyki, socjolingwistyce, socjolingwistykę, socjolingwistyką, socjolingwistyce, socjolingwistyko. Lm: socjolingwistyki, socjolingwistyk, socjolingwistykom, socjolingwistyki, socjolingwistykami, socjolingwistykach, socjolingwistyki. Tabele według SGJP / Morfeusz 2. IPA redakcyjne: /sɔt͡sjɔliŋɡvʲiˈstɨka/, do potwierdzenia przez fonetyka.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Czym socjolingwistyka różni się od socjologii i dialektologii oraz czy odpowiada angielskiemu sociolinguistics?

Socjolingwistyka porządkuje język w kontekście społecznym (wariant grupowy, norma, status). Socjologia opisuje społeczeństwo; dialektologia odmiany regionalne. Angielskie sociolinguistics jest dydaktycznym odpowiednikiem polskiego lematu. Rozróżnienie jest redakcyjne. Potocznie nazwy bywają mylone.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)