Przejdź do treści
Znaczenie Słowa.

geolingwistyka

rzeczownik, żeński [ɡɛɔliŋɡvʲiˈstɨka]
wymowa Redakcja serwisu, transkrypcja według zasad polskiej wymowy ogólnej (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Geolingwistyka śledzi, gdzie leżą języki i ich odmiany: mapy językowe, arealne sąsiedztwo oraz granice dialektów na styku lingwistyki i geografii.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Definicje

  1. jęz. / geogr. Dziedzina o rozmieszczeniu języków i odmian w przestrzeni: atlasy, izoglosy, strefy kontaktu i granice dialektów. Dialektologia porządkuje systemy dialektów; socjolingwistyka śledzi warianty społeczne; etnolingwistyka łączy język z kulturą. Geografia bez filtra językowego opisuje ziemię i jej mieszkańców w ogóle.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
  2. hist. leks. Arct w wydaniu dziewiątym (1921) lematu geolingwistyka nie zna. Obok stoją Lingwistyka, Lingwista, Gieografja (opis ziemi, krajów i miejscowości), Djalekt (narzecze, gwara), Dialektologia (OCR: Ojalekłologja; nauka o dialektach) oraz Paleogeografja z Antropogleografją. Sąsiedztwo leksykalne, nie glosa serwisu.
    źródło Redakcja serwisu; fakty: M. Arct 1921 (Lingwistyka; Lingwista; Gieografja; Djalekt; Ojalekłologja / Dialektologia; Paleogeografja; Antropogleografja), otwórz źródło
  3. hist. / ang. Webster z 1913 nie otwiera geolinguistics. Drukuje LINGUISTICS, GEOGRAPHY (nauka o świecie i mieszkańcach; opis ziemi), DIALECT (mowa ograniczonego regionu) oraz DIALECTOLOGY. Skeat notuje GEOGRAPHY (gr. γῆ i -γραφία) oraz LINGUIST z pochodnymi linguist-ic, linguist-ic-s, bez tego złożenia. Trop historyczny.
    źródło Redakcja serwisu; fakty: Webster 1913 (LINGUISTICS; GEOGRAPHY; DIALECT; DIALECTOLOGY); W. W. Skeat 1910 (GEOGRAPHY; LINGUIST), otwórz źródło
  4. pot. W codziennej rozmowie etykietę zwija się ku samej dialektologii, ku atlasowi bez metody albo ku geografii politycznej bez danych językowych. Granice wtedy bledną. Tu liczy się przestrzenne rozmieszczenie języków, nie sam szkic jednej gwary.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Przykłady użycia

Użycie

Potoczny rejestr często ściąga geolingwistykę ku dialektologii, ku atlasowi pozbawionemu metody albo ku geografii bez filtra językowego. Proza seminaryjna trzyma warstwy osobno: przestrzenne rozmieszczenie języków i odmian, świadectwa leksykonów (Arct: Lingwistyka, Gieografja, Djalekt; Webster: LINGUISTICS, GEOGRAPHY, DIALECT) oraz skróty bez metody. Gdy warstwa zostaje nienazwana, hasło wpada w opis ziemi bez mowy albo w językoznawstwo bez przestrzeni.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Arct (1921) nie wydziela osobnego lematu geolingwistyka. Lingwistyka oznacza badanie języków; Lingwista to uczony badacz; Gieografja obejmuje opis ziemi wraz z działami fizycznym, matematycznym i politycznym; Djalekt to narzecze lub gwara; Dialektologia (OCR: Ojalekłologja) to nauka o dialektach, gwaroznawstwo; Paleogeografja i Antropogleografja stoją obok. Artykuły te potwierdzają sąsiedztwo leksykalne i nie zastępują redakcyjnego opisu znaczenia.

źródło Redakcja serwisu; fakty: M. Arct, Słownik wyrazów obcych, wyd. 9, Warszawa 1921 (Lingwistyka; Lingwista; Gieografja; Djalekt; Ojalekłologja / Dialektologia; Paleogeografja; Antropogleografja), otwórz źródło

Webster (1913) pod LINGUISTICS podaje naukę o językach, pod GEOGRAPHY naukę o świecie i jego mieszkańcach oraz opis ziemi, pod DIALECT mowę ograniczonego regionu, a pod DIALECTOLOGY dział filologii o dialektach; złożenia geolinguistics nie drukuje. Skeat (1910) wyprowadza GEOGRAPHY z greckiego γῆ (ziemia) i -γραφία oraz prowadzi LINGUIST z pochodnymi. Brückner (1927) osobnego hasła nie otwiera. Szczegóły etymologiczne są niżej; tu chodzi o rozróżnienie rejestrów.

źródło Redakcja serwisu; fakty: Webster 1913 (LINGUISTICS; GEOGRAPHY; DIALECT; DIALECTOLOGY); W. W. Skeat 1910 (GEOGRAPHY; LINGUIST); A. Brückner 1927 (brak lematu geolingwistyka), otwórz źródło

SGJP / Morfeusz 2 nie zna lematu geolingwistyka; odmianę zapisano według wzorca żeńskiego typu -ystyka (jak biolingwistyka), do potwierdzenia przy recenzji. W sali seminaryjnej wracają frazy: mapa językowa, areal, izoglosa, granica dialektów, rozmieszczenie języków. Przymiotnik geolingwistyczny należy do rejestru dydaktycznego. Obok krążą lingwistyka, geografia, dialektologia, socjolingwistyka i etnolingwistyka. Hasła nie wolno mylić z dialektologią ograniczoną do systemów bez mapy ani z geografią bez danych językowych.

źródło Redakcja serwisu; fakty: wzorzec fleksyjny SGJP / Morfeusz 2 (typ -ystyka); lemat geolingwistyka nieobecny w SGJP, otwórz źródło

Odmiana

Odmiana według wzorca żeńskiego rzeczownika typu -ystyka (jak biolingwistyka). Lemat geolingwistyka nieobecny w SGJP / Morfeusz 2; tabela redakcyjna, do potwierdzenia przy recenzji.

liczba pojedyncza

przypadek forma
mianownik geolingwistyka
dopełniacz geolingwistyki
celownik geolingwistyce
biernik geolingwistykę
narzędnik geolingwistyką
miejscownik geolingwistyce
wołacz geolingwistyko

liczba mnoga

przypadek forma
mianownik geolingwistyki
dopełniacz geolingwistyk
celownik geolingwistykom
biernik geolingwistyki
narzędnik geolingwistykami
miejscownik geolingwistykach
wołacz geolingwistyki

Odmiana: Redakcja serwisu; wzorzec fleksyjny według SGJP / Morfeusz 2 (typ -ystyka); lemat geolingwistyka nieobecny w SGJP · źródło

Kolokacje

Synonimy · Antonimy

Synonimy językoznawstwo geograficzne / badanie rozmieszczenia języków (przybliżenie dydaktyczne; Arct drukuje Lingwistykę i Gieografję osobno; zakres do potwierdzenia), geographic linguistics / language geography (przybliżenie dydaktyczne; Webster drukuje LINGUISTICS i GEOGRAPHY osobno; zakres do potwierdzenia), opis map, arealów i granic odmian językowych (przybliżenie redakcyjne; nie pokrywa wszystkich rejestrów)
źródło Redakcja serwisu; fakty: M. Arct 1921 (Lingwistyka; Gieografja), otwórz źródło
Antonimy opis systemu językowego oderwany od przestrzeni (kontrast dydaktyczny; nie ścisły antonim), geografia bez danych językowych (kontrast leksykalny; zakres do potwierdzenia), dialektologia ograniczona do systemów bez mapy arealnej (sąsiad kontrastowy; do potwierdzenia przy recenzji)
źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Etymologia

Polskie geolingwistyka łączy człon geo- (gr. γῆ, ziemia; por. Gieografja u Arcta, GEOGRAPHY u Webstera i Skeata) z członem lingwistyka. Arct (wyd. 9, 1921) lematu nie drukuje; zna Lingwistykę, Lingwistę, Gieografję, Djalekt, Dialektologię (OCR: Ojalekłologja), Paleogeografję i Antropogleografję. Webster 1913 nie zna geolinguistics; podaje LINGUISTICS, GEOGRAPHY, DIALECT i DIALECTOLOGY. Skeat (1910) przy GEOGRAPHY (gr. γῆ; -γραφία) oraz przy LINGUIST (Der. linguist-ic, linguist-ic-s) daje tropy sąsiednie. Brückner (1927) osobnego artykułu nie prowadzi. Tekst serwisu powstaje niezależnie od brzmienia tych świadectw.
źródło M. Arct, Słownik wyrazów obcych, wyd. 9, Warszawa 1921 (Lingwistyka; Lingwista; Gieografja; Djalekt; Ojalekłologja / Dialektologia; Paleogeografja; Antropogleografja; brak lematu geolingwistyka), otwórz źródło
także Webster's Revised Unabridged Dictionary, 1913 (LINGUISTICS; GEOGRAPHY; DIALECT; DIALECTOLOGY; brak lematu geolinguistics), otwórz źródło
także W. W. Skeat, An Etymological Dictionary of the English Language, wyd. 4, Oxford 1910 (GEOGRAPHY: Gk. γῆ; -γραφία; LINGUIST: Der. linguist-ic, linguist-ic-s; brak lematu geolinguistics), otwórz źródło
także A. Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków 1927 (brak osobnego lematu geolingwistyka), otwórz źródło

Wyrazy pokrewne

Podobne hasła

To samo hasło po angielsku: geolinguistics

Pytania i odpowiedzi

Co oznacza geolingwistyka?

Oznacza przestrzenne rozmieszczenie języków i wariantów: mapy, areale, izoglosy i granice dialektów. Arct (1921) lematu nie drukuje; obok stoją Lingwistyka, Gieografja i Dialektologia. W potocznej mowie etykietę myli się z dialektologią, z atlasem bez metody albo z samą geografią.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Skąd pochodzi słowo geolingwistyka?

Z członu geo- (gr. γῆ; por. Gieografja / GEOGRAPHY) i z członu lingwistyka. Webster 1913 zna LINGUISTICS, GEOGRAPHY, DIALECT i DIALECTOLOGY, lecz nie geolinguistics. Skeat (1910) notuje GEOGRAPHY i LINGUIST bez złożenia. Arct (1921) drukuje Lingwistykę i Gieografję osobno. Brückner (1927) osobnego lematu nie otwiera.

źródło Redakcja serwisu; fakty: Webster 1913; W. W. Skeat 1910; M. Arct 1921; A. Brückner 1927, otwórz źródło

Jak wygląda odmiana i wymowa rzeczownika geolingwistyka?

Lp: geolingwistyka, geolingwistyki, geolingwistyce, geolingwistykę, geolingwistyką, geolingwistyce, geolingwistyko. Lm: geolingwistyki, geolingwistyk, geolingwistykom, geolingwistyki, geolingwistykami, geolingwistykach, geolingwistyki. Tabele według wzorca -ystyka (lemat nieobecny w SGJP / Morfeusz 2). IPA redakcyjne: /ɡɛɔliŋɡvʲiˈstɨka/, do potwierdzenia przez fonetyka.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Czym geolingwistyka różni się od dialektologii i geografii oraz czy odpowiada angielskiemu geolinguistics?

Geolingwistyka porządkuje geograficzne rozmieszczenie języków. Dialektologia opisuje systemy dialektów; geografia ziemię i mieszkańców bez filtra mowy. Angielskie geolinguistics jest dydaktycznym odpowiednikiem. Rozróżnienie jest redakcyjne; potocznie nazwy bywają mylone.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)