Przejdź do treści
Znaczenie Słowa.

lingwistyka

rzeczownik, żeński [liŋɡvʲiˈstɨka]
wymowa Redakcja serwisu, transkrypcja według zasad polskiej wymowy ogólnej (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Lingwistyka bada język jako system: dźwięki, formy, treść i użycie, a nie samą krytykę tekstu ani samą biegłość w wielu językach.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Definicje

  1. jęz. Dziedzina o języku jako systemie: dźwięki, formy, treść, użycie, odmiany i zmiany w czasie. Filologia trzyma warsztat tekstowy i tradycję lektury; hermeneutyka reguły rozumienia; etymologia tor pojedynczego wyrazu. Odróżnij od samej poliglotycznej sprawności i od czystej listy lektur.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
  2. hist. leks. Arct (wyd. 9, 1921) otwiera Lingwistykę w rejestrze nauki o językach, z glosą językoznawstwo, oraz przymiotnik lingwistyczny (językoznawczy). Obok stoi Lingwista: uczony badacz języków, językoznawca. Świadectwo historyczne leksykonu, bez gotowej definicji serwisu.
    źródło Redakcja serwisu; fakty: M. Arct 1921 (Lingwistyka; Lingwista), otwórz źródło
  3. hist. / ang. Webster 1913 pod LINGUISTICS notuje the science of languages (glossology; por. F. linguistique). LINGUIST to osoba biegła w językach (oraz starsze: mistrz mowy). Skeat (1910) zapisuje LINGUIST z toru L. lingua i derywaty linguistic, linguistics. Ślad rejestru.
    źródło Redakcja serwisu; fakty: Webster 1913 (LINGUISTICS; LINGUIST; LINGUISTIC); W. W. Skeat 1910 (LINGUIST; LANGUAGE), otwórz źródło
  4. pot. Potocznie etykietę ściąga się do samego kierunku studiów, do listy języków obcych albo do „znajomości wielu języków”. Granice bledną. Tu chodzi o opis systemu języka, nie o samą poliglotyczną sprawność ani o samą krytykę tekstu.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Przykłady użycia

Użycie

W luźnej rozmowie lingwistykę bywa zwijana w stronę samego kierunku studiów, w stronę listy języków obcych albo w stronę ogólnej humanistyki bez metody opisowej. Tekst seminaryjny trzyma warstwy osobno: język jako system (dźwięki, formy, znaczenie, użycie), świadectwa starszych leksykonów (Arct: Lingwistyka, Lingwista; Webster: LINGUISTICS, LINGUIST; Skeat: LINGUIST, LANGUAGE) oraz etykiety bez metody. Bez tej warstwy hasło wpada w samą poliglotyczną sprawność albo w filologię bez opisu systemu.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Arct (1921) wydziela hasło Lingwistyka z glosą nauki zajmującej się badaniem języków oraz z synonimem językoznawstwo; obok notuje przymiotnik lingwistyczny (językoznawczy). Hasło Lingwista oznacza uczonego badacza języków, językoznawcę. Te artykuły potwierdzają sąsiedztwo leksykalne i nie dają gotowej definicji redakcyjnej serwisu.

źródło Redakcja serwisu; fakty: M. Arct, Słownik wyrazów obcych, wyd. 9, Warszawa 1921 (Lingwistyka; Lingwista), otwórz źródło

Webster (1913) pod LINGUISTICS podaje science of languages (origin, signification, application of words; glossology; cf. F. linguistique). LINGUIST: (1) master of language use [Obs.]; (2) person skilled in languages (L. lingua; F. linguiste). LINGUISTIC: relating to linguistics. Skeat (1910) zna LINGUIST z L. lingua oraz derywaty linguistic i linguistics; LANGUAGE prowadzi osobno od F. langage. W tomie Brücknera z 1927 brak osobnego lematu. Niżej etymologia; tu rejestr.

źródło Redakcja serwisu; fakty: Webster 1913 (LINGUISTICS; LINGUIST; LINGUISTIC; LINGUISTICAL); W. W. Skeat 1910 (LINGUIST; LANGUAGE; LINGUAL); A. Brückner 1927 (brak lematu lingwistyka), otwórz źródło

SGJP / Morfeusz 2 zna lemat lingwistyka; odmianę zapisano z generatora fleksyjnego. W sali seminaryjnej wracają tematy fonologii, morfologii, składni, semantyki, pragmatyki, typologii oraz odróżnienia od filologii, hermeneutyki i etymologii. Przymiotnik lingwistyczny należy do rejestru dydaktycznego. Obok krążą filologia, gramatyka, semantyka, socjolingwistyka i psycholingwistyka. Nie mylić z filologią (warsztat tekstowy) ani z samą biegłością w wielu językach bez opisu systemu.

źródło Redakcja serwisu; fakty: SGJP / Morfeusz 2 (lemat lingwistyka), otwórz źródło

Odmiana

Pełna odmiana wygenerowana ze SGJP / Morfeusz 2 (lemat obecny).

liczba pojedyncza

przypadek forma
mianownik lingwistyka
dopełniacz lingwistyki
celownik lingwistyce
biernik lingwistykę
narzędnik lingwistyką
miejscownik lingwistyce
wołacz lingwistyko

liczba mnoga

przypadek forma
mianownik lingwistyki
dopełniacz lingwistyk
celownik lingwistykom
biernik lingwistyki
narzędnik lingwistykami
miejscownik lingwistykach
wołacz lingwistyki

Odmiana: SGJP / Morfeusz 2 (Z. Saloni i in.) · źródło

Kolokacje

Synonimy · Antonimy

Synonimy językoznawstwo (Arct drukuje Lingwistykę z tą glosą; zakres do potwierdzenia), science of languages / glossology (przybliżenie historyczne; Webster drukuje LINGUISTICS w tym sensie; zakres do potwierdzenia), opis systemu języka (przybliżenie redakcyjne; nie pokrywa wszystkich rejestrów)
źródło Redakcja serwisu; fakty: M. Arct 1921 (Lingwistyka), otwórz źródło
Antonimy filologia (tradycja tekstowa): krytyka i lektura autorów bez mapy systemu (kontrast dydaktyczny; nie ścisły antonim), sama poliglotyczna sprawność bez opisu systemu (kontrast leksykalny; zakres do potwierdzenia), sama lista lektur bez metody językowej (sąsiad kontrastowy; do potwierdzenia przy recenzji)
źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Etymologia

Polskie lingwistyka idzie torem uczonym od gniazda L. lingua (język, mowa) oraz od nowożytnych form typu F. linguistique / linguiste. W Arctcie (wyd. 9, 1921) stoją Lingwistyka (nauka zajmująca się badaniem języków, językoznawstwo; lingwistyczny) i Lingwista (uczony badacz języków, językoznawca). Webster 1913 zna LINGUISTICS (the science of languages...; glossology; Cf. F. linguistique), LINGUIST (L. lingua; F. linguiste) i LINGUISTIC. Skeat (1910) przy LINGUIST zapisuje one skilled in languages, tor z L. lingua (OL. dingua, cognate with Tongue), suffix -ist (= L. -ista / Gk.), oraz Der. linguistic, linguistics; przy LANGUAGE prowadzi F. langage / L. lingua. Brückner (1927) osobnego artykułu nie prowadzi. Tekst serwisu powstaje niezależnie od brzmienia tych świadectw.
źródło M. Arct, Słownik wyrazów obcych, wyd. 9, Warszawa 1921 (Lingwistyka; Lingwista), otwórz źródło
także Webster's Revised Unabridged Dictionary, 1913 (LINGUISTICS; LINGUIST; LINGUISTIC; LINGUISTICAL), otwórz źródło
także W. W. Skeat, An Etymological Dictionary of the English Language, wyd. 4, Oxford 1910 (LINGUIST: L. lingua; Der. linguistic, linguistics; LANGUAGE: F. langage / L. lingua), otwórz źródło
także A. Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków 1927 (brak osobnego lematu lingwistyka), otwórz źródło

Wyrazy pokrewne

Podobne hasła

To samo hasło po angielsku: linguistics

Pytania i odpowiedzi

Co oznacza lingwistyka?

Oznacza badania języka jako systemu: dźwięków, form, treści i użycia. Arct (1921) drukuje Lingwistykę w rejestrze nauki o językach (językoznawstwo). Potocznie etykietę myli się z samą biegłością w wielu językach, z filologią albo z listą lektur.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Skąd pochodzi słowo lingwistyka?

Z toru L. lingua (język, mowa) oraz nowożytnych form typu F. linguistique. Webster 1913 zna LINGUISTICS, LINGUIST i LINGUISTIC. U Skeata (1910) widać LINGUIST zbudowany na L. lingua oraz formy linguistic i linguistics jako derywaty. Arct (1921) drukuje Lingwistykę i Lingwistę. Brückner (1927) osobnego lematu nie otwiera.

źródło Redakcja serwisu; fakty: Webster 1913; W. W. Skeat 1910; M. Arct 1921; A. Brückner 1927, otwórz źródło

Jak wygląda odmiana i wymowa rzeczownika lingwistyka?

Lp: lingwistyka, lingwistyki, lingwistyce, lingwistykę, lingwistyką, lingwistyce, lingwistyko. Lm: lingwistyki, lingwistyk, lingwistykom, lingwistyki, lingwistykami, lingwistykach, lingwistyki. Tabele ze SGJP / Morfeusz 2 (lemat obecny). IPA redakcyjne: /liŋɡvʲiˈstɨka/, do potwierdzenia przez fonetyka.

źródło Redakcja serwisu; fakty: SGJP / Morfeusz 2, otwórz źródło

Czym lingwistyka różni się od filologii, hermeneutyki i etymologii oraz czy odpowiada angielskiemu linguistics?

Lingwistyka porządkuje opis systemu języka. Warsztat tekstowy i lektura autorów należą do filologii; reguły rozumienia do hermeneutyki; tor leksemu do etymologii. Angielskie linguistics jest dydaktycznym odpowiednikiem. Rozróżnienie jest redakcyjne; potocznie nazwy bywają mylone.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)