Przejdź do treści
Znaczenie Słowa.

psycholingwistyka

rzeczownik, żeński [psɨxɔliŋɡvʲiˈstɨka]
wymowa Redakcja serwisu, transkrypcja według zasad polskiej wymowy ogólnej (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Psycholingwistyka bada procesy umysłowe związane z językiem, czyli produkcję mowy, rozumienie i nabywanie, na styku językoznawstwa z psychologią.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Definicje

  1. jęz. / psych. Dziedzina o umysłowych mechanizmach języka: jak mówimy, jak rozumiemy tekst i jak przyswajamy mowę. Socjolingwistyka śledzi grupy i normy; neurolingwistyka korelaty mózgowe; psychologia obejmuje umysł bez osobnej warstwy językowej.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
  2. hist. leks. Arct (1921) nie zna lematu psycholingwistyka. Lingwistyka to językoznawstwo; Lingwista to badacz języków; Psychologia to nauka o duszy i życiu duchowym; Glosologja to nauka o językach. Ślad sąsiedztwa, nie glosa redakcyjna serwisu.
    źródło Redakcja serwisu; fakty: M. Arct 1921 (Lingwistyka; Lingwista; Psychologia; Glosologja), otwórz źródło
  3. hist. / ang. Webster 1913 pomija psycholinguistics. LINGUISTICS = science of languages (glossology); PSYCHOLOGY = science of the human soul; PSYCHO- = łącznik grecki. Skeat notuje PSYCHICAL i LANGUAGE, bez złożenia. Materiał historyczny, nie glosa szkolna.
    źródło Redakcja serwisu; fakty: Webster 1913 (LINGUISTICS; PSYCHOLOGY; PSYCHO-); W. W. Skeat 1910 (PSYCHICAL; LANGUAGE), otwórz źródło
  4. pot. W mowie codziennej hasło bywa spłaszczane do psychologii, do opisu wariantów grupowych albo do samego systemu gramatycznego. Zakres wtedy się rozmywa i wymaga recenzji. Neurolingwistyka mapuje mózg; tu chodzi o procesy i reprezentacje.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Przykłady użycia

Użycie

Mowa potoczna często spłaszcza psycholingwistykę do psychologii, do wariantu społecznego albo do samego systemu gramatycznego. Proza fachowa trzyma osobno: procesy umysłowe przy mowie, świadectwa słownikowe (Arct: Lingwistyka, Psychologia; Webster: LINGUISTICS, PSYCHOLOGY) oraz skróty bez metody. Gdy warstwa nie jest nazwana, hasło schodzi albo do opisu umysłu bez języka, albo do językoznawstwa bez poznania.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

W Arctcie (1921) nie ma osobnego lematu psycholingwistyka. Lingwistyka opisuje badanie języków; Lingwista to badacz; Psychologia to nauka o duszy i objawach psychicznych; Glosologja / Glot(t)ologja to nauka o językach. Zapisy te służą jako świadectwo sąsiedztwa dla polskiego lematu i nie zastępują definicji redakcyjnej.

źródło Redakcja serwisu; fakty: M. Arct, Słownik wyrazów obcych, wyd. 9, Warszawa 1921 (Lingwistyka; Lingwista; Psychologia; Glosologja), otwórz źródło

Angielskie świadectwa Webstera (1913) dają LINGUISTICS jako naukę o językach i PSYCHOLOGY jako naukę o duszy; złożenia psycholinguistics brak. PSYCHO- jest łącznikiem. Skeat (1910) prowadzi PSYCHICAL od Gk. psyche oraz LANGUAGE od F. langage i L. lingua. Brückner (1927) nie otwiera artykułu psycholingwistyka. Szczegóły etymologiczne stoją niżej; tu chodzi o rejestry użycia.

źródło Redakcja serwisu; fakty: Webster 1913 (LINGUISTICS; PSYCHOLOGY; PSYCHO-); W. W. Skeat 1910 (PSYCHICAL; LANGUAGE); A. Brückner 1927 (brak lematu psycholingwistyka), otwórz źródło

SGJP / Morfeusz 2 potwierdza pełną fleksję żeńskiego rzeczownika psycholingwistyka. W tekście akademickim wracają zwroty: produkcja mowy, rozumienie języka, nabywanie języka, przetwarzanie językowe, leksykon umysłowy. Przymiotnik psycholingwistyczny należy do rejestru dydaktycznego. Obok stoją lingwistyka, psychologia, socjolingwistyka i neurolingwistyka. Nie mylić hasła z psychologią bez materiału językowego ani z socjolingwistyką ograniczoną do statusów społecznych.

źródło Redakcja serwisu; fakty: SGJP / Morfeusz 2, otwórz źródło

Odmiana

Pełna odmiana według wzorca żeńskiego rzeczownika typu psycholingwistyka (SGJP / Morfeusz 2).

liczba pojedyncza

przypadek forma
mianownik psycholingwistyka
dopełniacz psycholingwistyki
celownik psycholingwistyce
biernik psycholingwistykę
narzędnik psycholingwistyką
miejscownik psycholingwistyce
wołacz psycholingwistyko

liczba mnoga

przypadek forma
mianownik psycholingwistyki
dopełniacz psycholingwistyk
celownik psycholingwistykom
biernik psycholingwistyki
narzędnik psycholingwistykami
miejscownik psycholingwistykach
wołacz psycholingwistyki

Odmiana: SGJP / Morfeusz 2 (Z. Saloni i in.) · źródło

Kolokacje

Synonimy · Antonimy

Synonimy językoznawstwo psychologiczne / badanie procesów umysłowych przy języku (przybliżenie dydaktyczne; Arct ma Lingwistykę i Psychologię osobno; zakres do potwierdzenia), psychology of language (przybliżenie dydaktyczne; Webster ma LINGUISTICS i PSYCHOLOGY osobno; zakres do potwierdzenia), opis produkcji, rozumienia i nabywania języka (przybliżenie redakcyjne; nie pełny synonim wszystkich rejestrów)
źródło Redakcja serwisu; fakty: M. Arct 1921 (Lingwistyka; Psychologia), otwórz źródło
Antonimy opis systemu językowego bez procesów poznawczych (kontrast dydaktyczny; nie ścisły antonim), psychologia bez materiału językowego (kontrast leksykalny; zakres do potwierdzenia), czysta lingwistyka formalna bez modelu umysłowego (sąsiad kontrastowy; do potwierdzenia przy recenzji)
źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Etymologia

Polskie psycholingwistyka to nowożytna etykieta z członu psycho- (gr. psyche, dusza / umysł; por. Psychologia u Arcta, PSYCHOLOGY i PSYCHO- u Webstera, PSYCHICAL u Skeata) oraz lingwistyka (nauka o językach). Arct (wyd. 9, 1921) nie drukuje lematu; zapisuje Lingwistykę, Lingwistę, Psychologię oraz Glosologję / Glot(t)ologję. Webster 1913 nie otwiera psycholinguistics; drukuje LINGUISTICS, LINGUISTIC, PSYCHOLOGY oraz PSYCHO-. Skeat (1910) pod PSYCHICAL prowadzi Gk. psyche i Der. psychology; pod LANGUAGE prowadzi F. langage, L. lingua. Brückner (1927) osobnego lematu nie otwiera. Teksty serwisu powstają niezależnie od brzmienia tych świadectw.
źródło M. Arct, Słownik wyrazów obcych, wyd. 9, Warszawa 1921 (Lingwistyka; Lingwista; Psychologia; Glosologja; brak lematu psycholingwistyka), otwórz źródło
także Webster's Revised Unabridged Dictionary, 1913 (LINGUISTICS; LINGUISTIC; PSYCHOLOGY; PSYCHO-; brak lematu psycholinguistics), otwórz źródło
także W. W. Skeat, An Etymological Dictionary of the English Language, wyd. 4, Oxford 1910 (PSYCHICAL: Gk. psyche; Der. psychology; LANGUAGE: F. langage, L. lingua; brak lematu psycholinguistics), otwórz źródło
także A. Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków 1927 (brak osobnego lematu psycholingwistyka), otwórz źródło

Wyrazy pokrewne

Podobne hasła

To samo hasło po angielsku: psycholinguistics

Pytania i odpowiedzi

Co oznacza psycholingwistyka?

Hasło obejmuje procesy umysłowe przy języku: produkcję, rozumienie i nabywanie. U Arcta (1921) brak lematu; sąsiadują Lingwistyka i Psychologia. W mowie potocznej bywa mylona z psychologią, ze społecznym wariantem mowy albo z samym językoznawstwem.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Skąd pochodzi słowo psycholingwistyka?

Od członu psycho- (gr. psyche; por. Psychologia / PSYCHOLOGY) oraz lingwistyka. Webster 1913 ma LINGUISTICS i PSYCHOLOGY bez psycholinguistics. Skeat (1910) notuje PSYCHICAL i LANGUAGE bez złożenia. Arct (1921) drukuje Lingwistykę i Psychologię osobno. Brückner (1927) nie otwiera osobnego lematu.

źródło Redakcja serwisu; fakty: Webster 1913; W. W. Skeat 1910; M. Arct 1921; A. Brückner 1927, otwórz źródło

Jak wygląda odmiana i wymowa rzeczownika psycholingwistyka?

Lp: psycholingwistyka, psycholingwistyki, psycholingwistyce, psycholingwistykę, psycholingwistyką, psycholingwistyce, psycholingwistyko. Lm: psycholingwistyki, psycholingwistyk, psycholingwistykom, psycholingwistyki, psycholingwistykami, psycholingwistykach, psycholingwistyki. Tabele według SGJP / Morfeusz 2. IPA redakcyjne: /psɨxɔliŋɡvʲiˈstɨka/, do potwierdzenia przez fonetyka.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Czym psycholingwistyka różni się od psychologii i socjolingwistyki oraz czy odpowiada angielskiemu psycholinguistics?

Psycholingwistyka porządkuje procesy umysłowe przy języku. Psychologia opisuje umysł; socjolingwistyka warianty społeczne. Angielskie psycholinguistics jest dydaktycznym odpowiednikiem polskiego lematu. Rozróżnienie jest redakcyjne. Potocznie nazwy bywają mylone.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)