Przejdź do treści
Znaczenie Słowa.

biolingwistyka

rzeczownik, żeński [bjɔliŋɡvʲiˈstɨka]
wymowa Redakcja serwisu, transkrypcja według zasad polskiej wymowy ogólnej (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Biolingwistyka opisuje biologiczne warunki ludzkiej mowy: wrodzone wyposażenie, ewolucję zdolności językowej oraz porównania międzygatunkowe na styku lingwistyki i biologii.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Definicje

  1. jęz. / biol. Badania nad biologicznym wyposażeniem mówiącego gatunku: co jest wrodzone, jak powstała zdolność językowa i czym różnimy się od innych zwierząt. Neurolingwistyka lokalizuje funkcje w korze; psycholingwistyka śledzi procesy poznawcze; biologia bez filtra językowego opisuje życie w ogóle.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
  2. hist. leks. W dziewiątym wydaniu Arcta (1921) hasła biolingwistyka brak. Drukuje się Lingwistykę i Lingwistę, Biologię (nauka o życiu i istotach organicznych), Biografję oraz Mikrobiologię. To sąsiedztwo leksykonu, nie gotowa definicja redakcji.
    źródło Redakcja serwisu; fakty: M. Arct 1921 (Lingwistyka; Lingwista; Biologia; Biografja; Mikrobiologia), otwórz źródło
  3. hist. / ang. Webster z 1913 nie zna lematu biolinguistics. Podaje LINGUISTICS, BIOLOGY (nauka o życiu) i BIOLOGIST. Skeat rejestruje BIOLOGY (gr. bios) oraz LANGUAGE i LINGUIST, ale bez tego złożenia. Ślad historyczny, nie szkolna definicja.
    źródło Redakcja serwisu; fakty: Webster 1913 (LINGUISTICS; BIOLOGY; BIOLOGIST); W. W. Skeat 1910 (BIOLOGY; LANGUAGE; LINGUIST), otwórz źródło
  4. pot. W codziennej rozmowie nazwę skraca się do klinicznej neurologii, do modelu psycholingwistycznego albo do samej biologii ewolucyjnej. Wtedy granice się rozmywają. Tu chodzi o biologiczne warunki języka, nie o sam obraz mózgu.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Przykłady użycia

Użycie

Potoczny rejestr często zwija biolingwistykę do neurologii, do psycholingwistyki albo do biologii pozbawionej filtra językowego. Proza seminaryjna rozdziela warstwy: biologiczne warunki zdolności językowej, świadectwa słownikowe (Arct: Lingwistyka, Biologia; Webster: LINGUISTICS, BIOLOGY) oraz skróty bez metody. Gdy warstwa zostaje nienazwana, hasło wpada w opis życia bez mowy albo w językoznawstwo bez biologii.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Arct (1921) nie wydziela osobnego lematu biolingwistyka. Lingwistyka oznacza badanie języków; Lingwista to uczony badacz; Biologia to nauka o życiu i istotach organicznych; Biografja to opis życia; Mikrobiologia to nauka o drobnoustrojach. Artykuły te potwierdzają sąsiedztwo leksykalne i nie zastępują redakcyjnego opisu znaczenia.

źródło Redakcja serwisu; fakty: M. Arct, Słownik wyrazów obcych, wyd. 9, Warszawa 1921 (Lingwistyka; Lingwista; Biologia; Biografja; Mikrobiologia), otwórz źródło

Webster (1913) pod LINGUISTICS podaje naukę o językach, pod BIOLOGY naukę o życiu, a pod BIOLOGIST znawcę tej dziedziny; złożenia biolinguistics nie drukuje. Skeat (1910) wyprowadza BIOLOGY z greckiego bios (życie) oraz prowadzi LANGUAGE i LINGUIST. Brückner (1927) osobnego hasła nie otwiera. Szczegóły etymologiczne są niżej; tu chodzi o rozróżnienie rejestrów.

źródło Redakcja serwisu; fakty: Webster 1913 (LINGUISTICS; BIOLOGY; BIOLOGIST); W. W. Skeat 1910 (BIOLOGY; LANGUAGE; LINGUIST); A. Brückner 1927 (brak lematu biolingwistyka), otwórz źródło

SGJP / Morfeusz 2 potwierdza pełną fleksję żeńskiego rzeczownika biolingwistyka. W sali seminaryjnej wracają frazy: zdolność językowa, wrodzony program, ewolucja mowy, porównanie gatunkowe, biologiczne podstawy. Przymiotnik biolingwistyczny należy do rejestru dydaktycznego. Obok krążą lingwistyka, biologia, neurolingwistyka i psycholingwistyka. Hasła nie wolno mylić z neurologią kliniczną ani z psycholingwistyką ograniczoną do procesów bez biologii.

źródło Redakcja serwisu; fakty: SGJP / Morfeusz 2, otwórz źródło

Odmiana

Pełna odmiana według wzorca żeńskiego rzeczownika typu biolingwistyka (SGJP / Morfeusz 2).

liczba pojedyncza

przypadek forma
mianownik biolingwistyka
dopełniacz biolingwistyki
celownik biolingwistyce
biernik biolingwistykę
narzędnik biolingwistyką
miejscownik biolingwistyce
wołacz biolingwistyko

liczba mnoga

przypadek forma
mianownik biolingwistyki
dopełniacz biolingwistyk
celownik biolingwistykom
biernik biolingwistyki
narzędnik biolingwistykami
miejscownik biolingwistykach
wołacz biolingwistyki

Odmiana: SGJP / Morfeusz 2 (Z. Saloni i in.) · źródło

Kolokacje

Synonimy · Antonimy

Synonimy językoznawstwo biologiczne / badanie biologicznych podstaw języka (przybliżenie dydaktyczne; Arct drukuje Lingwistykę i Biologię osobno; zakres do potwierdzenia), biological foundations of language (przybliżenie dydaktyczne; Webster drukuje LINGUISTICS i BIOLOGY osobno; zakres do potwierdzenia), opis wrodzoności, ewolucji i gatunkowych warunków mowy (przybliżenie redakcyjne; nie pokrywa wszystkich rejestrów)
źródło Redakcja serwisu; fakty: M. Arct 1921 (Lingwistyka; Biologia), otwórz źródło
Antonimy opis systemu językowego oderwany od biologii (kontrast dydaktyczny; nie ścisły antonim), biologia bez danych językowych (kontrast leksykalny; zakres do potwierdzenia), neurolingwistyka ograniczona do skanów bez ramy ewolucyjnej (sąsiad kontrastowy; do potwierdzenia przy recenzji)
źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Etymologia

Polskie biolingwistyka składa człon bio- (gr. bios, życie; por. Biologia u Arcta, BIOLOGY u Webstera i Skeata) z członem lingwistyka. Arct (wyd. 9, 1921) lematu nie drukuje; zna Lingwistykę, Lingwistę, Biologię, Biografję i Mikrobiologię. Webster 1913 nie zna biolinguistics; podaje LINGUISTICS, BIOLOGY i BIOLOGIST. Skeat (1910) przy BIOLOGY (gr. bios; later biolog-ic-al) oraz przy LANGUAGE i LINGUIST daje tropy sąsiednie. Brückner (1927) osobnego artykułu nie prowadzi. Tekst serwisu powstaje niezależnie od brzmienia tych świadectw.
źródło M. Arct, Słownik wyrazów obcych, wyd. 9, Warszawa 1921 (Lingwistyka; Lingwista; Biologia; Biografja; Mikrobiologia; brak lematu biolingwistyka), otwórz źródło
także Webster's Revised Unabridged Dictionary, 1913 (LINGUISTICS; BIOLOGY; BIOLOGIST; brak lematu biolinguistics), otwórz źródło
także W. W. Skeat, An Etymological Dictionary of the English Language, wyd. 4, Oxford 1910 (BIOLOGY: Gk. bios; LANGUAGE; LINGUIST: Der. linguist-ic, linguist-ic-s; brak lematu biolinguistics), otwórz źródło
także A. Brückner, Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków 1927 (brak osobnego lematu biolingwistyka), otwórz źródło

Wyrazy pokrewne

Podobne hasła

To samo hasło po angielsku: biolinguistics

Pytania i odpowiedzi

Co oznacza biolingwistyka?

Oznacza biologiczne warunki zdolności językowej: wrodzoność, ewolucję mowy i porównanie gatunkowe. Arct (1921) lematu nie drukuje; obok stoją Lingwistyka i Biologia. W potocznej mowie nazwę myli się z neurologią, z psycholingwistyką albo z samą biologią.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Skąd pochodzi słowo biolingwistyka?

Z członu bio- (gr. bios; por. Biologia / BIOLOGY) i z członu lingwistyka. Webster 1913 zna LINGUISTICS, BIOLOGY i BIOLOGIST, lecz nie biolinguistics. Skeat (1910) notuje BIOLOGY i LANGUAGE bez złożenia. Arct (1921) drukuje Lingwistykę i Biologię osobno. Brückner (1927) osobnego lematu nie otwiera.

źródło Redakcja serwisu; fakty: Webster 1913; W. W. Skeat 1910; M. Arct 1921; A. Brückner 1927, otwórz źródło

Jak wygląda odmiana i wymowa rzeczownika biolingwistyka?

Lp: biolingwistyka, biolingwistyki, biolingwistyce, biolingwistykę, biolingwistyką, biolingwistyce, biolingwistyko. Lm: biolingwistyki, biolingwistyk, biolingwistykom, biolingwistyki, biolingwistykami, biolingwistykach, biolingwistyki. Tabele według SGJP / Morfeusz 2. IPA redakcyjne: /bjɔliŋɡvʲiˈstɨka/, do potwierdzenia przez fonetyka.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Czym biolingwistyka różni się od neurolingwistyki i biologii oraz czy odpowiada angielskiemu biolinguistics?

Biolingwistyka porządkuje biologiczne warunki języka. Neurolingwistyka opisuje mózg i afazje; biologia życie organiczne bez filtra mowy. Angielskie biolinguistics jest dydaktycznym odpowiednikiem. Rozróżnienie jest redakcyjne; potocznie nazwy bywają mylone.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)