Przejdź do treści
Znaczenie Słowa.

pacyfizm

rzeczownik, męski [pat͡sɨˈfizm]
wymowa Redakcja serwisu, transkrypcja według zasad polskiej wymowy ogólnej (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Pacyfizm to doktryna lub postawa przeciw wojnie i przemocy zbrojnej w polityce, nastawiona na pokojowe rozstrzyganie sporów między państwami.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Definicje

  1. polit. Doktryna polityczna lub program, według którego spory międzypaństwowe należy załatwiać układami, arbitrażem i negocjacją, a nie siłą zbrojną.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
  2. ideol. Postawa ideologiczna lub etyczna, która uznaje przemoc zbrojną za niedopuszczalną albo za ostateczność wymagającą bardzo surowych ograniczeń moralnych.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
  3. przen. Przenośnie: skłonność do unikania konfliktu, ugodowość i dążenie do pokojowego rozwiązania sporu także poza polityką międzynarodową.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Przykłady użycia

Użycie

W potocznej ocenie pacyfizm bywa zarzutem naiwności albo pochwałą konsekwentnego odrzucenia wojny. W tekście akademickim lepiej wskazać, o który wariant chodzi: absolutny zakaz siły, poparcie dla arbitrażu, czy sprzeciw wobec armii stałych. Osobny rejestr tworzy krytyka militarystyczna. Warto powiedzieć, czy mowa o doktrynie absolutnej, o programie politycznym, czy o przenośnej ugodowości. Bez tego nazwa łatwo zlewa się z moralną oceną tchórzostwa albo heroizmu.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

W wydaniu Arcta z 1921 roku Pacyfizm (ni.) oznacza dążenie, by spory i zatargi między państwami załatwiać układami pokojowymi. Obok stoją Pacyfikacja (uspokojenie), Pacyfikator (dający spokój, uspokoiciel) oraz Pacyfik. Osobno Arct rejestruje też Pacyfikał. To świadectwo leksykalne z początku lat 20.; definicję serwisu piszę niezależnie.

źródło Redakcja serwisu; fakty: M. Arct, Słownik wyrazów obcych, wyd. 9, Warszawa 1921, otwórz źródło

Webster 1913 otwiera Pacifism osobnym hasłem i wiąże je z doktryną, że wszelka przemoc jest nieusprawiedliwiona, oraz z wiarą, że spory międzynarodowe da się rozstrzygać arbitrażem. Skeat przy PACIFY wyprowadza F. pacifier od L. pacificare (pax + facere); derywaty: pacifier, pacification, pacificator, pacific, bez lematu pacifism. Polski pacyfizm opieramy na pax / pacificare / pacifique z -izm; angielski odpowiednik u Webstera jest osobnym hasłem, a u Skeata 1910 w linii PACIFY nie występuje.

źródło Redakcja serwisu; fakty: Webster's Revised Unabridged Dictionary, 1913; W. W. Skeat, An Etymological Dictionary of the English Language, 1910, otwórz źródło

Częste połączenia to ideologia pacyfizmu, zwolennik pacyfizmu, pacyfizm absolutny, krytyka pacyfizmu, tradycja pacyfizmu. Przymiotnik pacyfistyczny oraz rzeczowniki osobowe pacyfista i pacyfistka rejestruje SGJP, podobnie antymilitaryzm. W dydaktyce i publicystyce pacyfizm zestawia się z militaryzmem oraz z rozbrojeniem; zakres nazw zależy od kontekstu i bywa płynny.

źródło Redakcja serwisu; fakty: SGJP / Morfeusz 2, otwórz źródło

Odmiana

Pełna odmiana wygenerowana ze SGJP.

liczba pojedyncza

przypadek forma
mianownik pacyfizm
dopełniacz pacyfizmu
celownik pacyfizmowi
biernik pacyfizm
narzędnik pacyfizmem
miejscownik pacyfizmie / pacyfiźmie
wołacz pacyfizmie / pacyfiźmie

liczba mnoga

przypadek forma
mianownik pacyfizmy
dopełniacz pacyfizmów
celownik pacyfizmom
biernik pacyfizmy
narzędnik pacyfizmami
miejscownik pacyfizmach
wołacz pacyfizmy

Odmiana: SGJP / Morfeusz 2 (Z. Saloni i in.) · źródło

Kolokacje

Synonimy · Antonimy

Synonimy antywojenność, dążenie do pokoju, pokojowość
źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
Antonimy militaryzm, militarystyka, wojowniczość
źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Etymologia

Polski pacyfizm buduje się na łacińskim pax, pacis (pokój) przez pacificare (czynić pokój: pax + facere) oraz francuskie pacifier / pacifique i sufiks -izm. W Skeacie 1910 hasło PACIFY idzie od F. pacifier z L. pacificare; ciąg derywatów obejmuje pacifier, pacification, pacificator oraz pacific, natomiast lematu pacifism w tej linii nie ma. Webster 1913 ma Pacifism: the doctrine that all violence is unjustifiable; the belief that all international disputes can be settled by arbitration. Arct 1921 notuje Pacyfizm jako dążenie, by spory międzypaństwowe załatwiać układami pokojowymi, oraz Pacyfikacja, Pacyfikator, Pacyfik. W przeciwieństwie do późniejszych -izmów politycznych bez starszego świadectwa, lemat pacyfizm / pacifism jest w tych starszych słownikach PD już poświadczony u Arcta i Webstera; u Skeata brak osobnego pacifism wśród derywatów PACIFY.
źródło W. W. Skeat, An Etymological Dictionary of the English Language, wyd. 4, Oxford 1910, otwórz źródło
także Webster's Revised Unabridged Dictionary, 1913, otwórz źródło
także M. Arct, Słownik wyrazów obcych, wyd. 9, Warszawa 1921, otwórz źródło

Wyrazy pokrewne

Podobne hasła

To samo hasło po angielsku: pacifism

Pytania i odpowiedzi

Co oznacza pacyfizm w politologii i etyce?

Oznacza doktrynę lub postawę, która nie uznaje wojny i siły zbrojnej za zwykłe narzędzie polityki albo stawia na pokojowe rozstrzyganie sporów. Bywa opisem programu opartego na arbitrażu i układach oraz zarzutem naiwności wobec zagrożeń militarnych. Przenośnie dotyczy także ugodowości poza polityką międzynarodową.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Skąd wzięło się słowo pacyfizm?

Rdzeń sięga łacińskiego pax, pacis (pokój) przez pacificare (pax + facere) oraz francuskie pacifier / pacifique. Skeat przy PACIFY podaje pacifier, pacification, pacificator i pacific, bez pacifism. Webster ma Pacifism (doktryna przeciw przemocy; wiara w arbitraż). Arct 1921 notuje Pacyfizm jako dążenie do załatwiania sporów układami. Lemat z -izm jest u Arcta i Webstera już poświadczony.

źródło Redakcja serwisu; fakty: W. W. Skeat, An Etymological Dictionary of the English Language, 1910; Webster 1913; M. Arct, Słownik wyrazów obcych, 1921, otwórz źródło

Jak odmienia się rzeczownik pacyfizm?

Liczba pojedyncza: pacyfizm, pacyfizmu, pacyfizmowi, pacyfizm, pacyfizmem, pacyfizmie (także pacyfiźmie), pacyfizmie (także pacyfiźmie). Liczba mnoga: pacyfizmy, pacyfizmów, pacyfizmom, pacyfizmy, pacyfizmami, pacyfizmach, pacyfizmy. Formy pochodzą z SGJP / Morfeusz 2.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Czy pacyfizm to to samo co antymilitaryzm?

Nie zawsze. Antymilitaryzm często podkreśla sprzeciw wobec przewagi wojska, armii stałych i kultu zbrojeń. Pacyfizm akcentuje zasadę pokoju, odrzucenie wojny lub rozstrzyganie sporów układami. Oba zjawiska bywają powiązane historycznie, ale zakres nazw zależy od kontekstu i nie pokrywa się w każdym tekście.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)