Przejdź do treści
Znaczenie Słowa.

sarkazm

rzeczownik, męski nieżywotny [ˈsarkasm]
wymowa Redakcja serwisu, transkrypcja według zasad polskiej wymowy ogólnej (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Sarkazm to ostra, złośliwa ironia, której celem jest dotknąć albo ośmieszyć rozmówcę; zwykle przybiera postać pozornej pochwały lub uprzejmości, pod którą kryje się kpina.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Definicje

  1. Szyderczy, zjadliwy sposób wypowiadania się, w którym mówiący celowo mówi coś innego, niż myśli, po to, by kogoś urazić, skompromitować albo pokazać mu swoją wyższość.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
  2. Pojedyncza uwaga lub wypowiedź utrzymana w takim tonie; w tym znaczeniu wyraz występuje także w liczbie mnogiej.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Przykłady użycia

Użycie

Sarkazm działa podobnie jak ironia: słowa mówią jedno, a sytuacja i ton podpowiadają drugie. Różnica leży w intencji. Ironia bywa łagodna, żartobliwa i nikogo nie musi dotykać, natomiast sarkazm ma ostrze wymierzone w konkretną osobę. Kiedy ktoś po nieudanej prezentacji słyszy „no, wybitne wystąpienie”, to wie, że nie chodzi o komplement. W rozmowie sarkazm rozpoznaje się po przeciąganej intonacji, uniesionych brwiach albo przesadnej uprzejmości, a w piśmie po kontekście, cudzysłowie i emotikonach.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Sarkazm bywa ceniony jako przejaw błyskotliwości i ciętego języka, zwłaszcza w felietonach, satyrze i komedii. W codziennych relacjach łatwo jednak przekroczyć granicę: to, co dla mówiącego jest dowcipem, odbiorca może przyjąć jako upokorzenie. Dlatego w pracy, w rozmowie z dziećmi albo w korespondencji z osobami, których dobrze nie znamy, sarkazm często prowadzi do nieporozumień. W krótkich wiadomościach brakuje tonu głosu, więc zdanie pomyślane jako żart bywa czytane dosłownie albo jako atak.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Najbardziej typowe połączenie to wyrażenie z sarkazmem: powiedzieć coś z sarkazmem, pisać z sarkazmem, uśmiechnąć się z sarkazmem. Typowe określenia to gryzący, jawny, nieukrywany, ledwie skrywany i ciężki sarkazm. Mówi się też o nucie sarkazmu i o tym, że sarkazm ociekał z czyichś słów. Od wyrazu pochodzi przymiotnik sarkastyczny, przysłówek sarkastycznie oraz rzeczownik sarkasta, czyli ktoś, kto chętnie posługuje się sarkazmem. W liczbie mnogiej, sarkazmy, wyraz oznacza pojedyncze złośliwe uwagi.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Odmiana

Pełna odmiana wygenerowana ze SGJP.

liczba pojedyncza

przypadek forma
mianownik sarkazm
dopełniacz sarkazmu
celownik sarkazmowi
biernik sarkazm
narzędnik sarkazmem
miejscownik sarkazmie / sarkaźmie
wołacz sarkazmie / sarkaźmie

liczba mnoga

przypadek forma
mianownik sarkazmy
dopełniacz sarkazmów
celownik sarkazmom
biernik sarkazmy
narzędnik sarkazmami
miejscownik sarkazmach
wołacz sarkazmy

Odmiana: SGJP / Morfeusz 2 (Z. Saloni i in.) · źródło

Kolokacje

Synonimy · Antonimy

Synonimy szyderstwo, zjadliwa ironia, drwina, kpina
źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
Antonimy życzliwość, szczerość, uprzejmość
źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Etymologia

Wyraz pochodzi przez łacińskie sarcasmus z greckiego sarkasmós (szyderstwo), utworzonego od czasownika sarkázein, który dosłownie znaczył rozdzierać mięso jak psy, a w przenośni zagryzać wargi ze złości i szydzić; podstawą jest greckie sárx, sarkós, czyli mięso, ciało. Polski słownik wyrazów obcych z 1921 r. objaśnia go jako „żart dotkliwy, drwiący, gryzące szyderstwo, zjadliwa ironja”, a obok podaje przymiotnik sarkastyczny w znaczeniu „szyderski, drwiący, ironiczny”.
źródło M. Arct, Słownik wyrazów obcych, wyd. 9, Warszawa 1921, otwórz źródło
także W. W. Skeat, An Etymological Dictionary of the English Language, 4th ed., Oxford 1910, otwórz źródło

Wyrazy pokrewne

Podobne hasła

Pytania i odpowiedzi

Co znaczy słowo sarkazm?

Sarkazm to złośliwa, gryząca ironia: ktoś mówi coś pozornie miłego albo neutralnego, ale tak, żeby rozmówca poczuł kpinę. Celem jest dotknąć, ośmieszyć albo wytknąć komuś błąd.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Czym różni się sarkazm od ironii?

Każdy sarkazm jest ironią, ale nie każda ironia jest sarkazmem. Ironia może być delikatna i życzliwa, natomiast sarkazm jest ostry i nastawiony na zranienie konkretnej osoby.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Jak odmienia się sarkazm?

Jak rzeczowniki męskie nieżywotne. W liczbie pojedynczej: sarkazm, sarkazmu, sarkazmowi, sarkazm, sarkazmem, sarkazmie lub sarkaźmie. W liczbie mnogiej: sarkazmy, sarkazmów, sarkazmom, sarkazmy, sarkazmami, sarkazmach. Obie formy miejscownika są poprawne.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)