Przejdź do treści
Znaczenie Słowa.

wszechobecny

przymiotnik [fʂɛxɔˈbɛt͡snɨ]
wymowa Redakcja serwisu, transkrypcja według zasad polskiej wymowy ogólnej (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Wszechobecny znaczy obecny wszędzie albo prawie wszędzie, tak powszechny w danym miejscu lub czasie, że trudno go nie zauważyć i trudno go uniknąć.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Definicje

  1. Spotykany na każdym kroku, występujący w bardzo wielu miejscach naraz albo stale, tak że staje się stałym elementem otoczenia.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
  2. rel. W języku religijnym: o Bogu, istniejący i działający w każdym miejscu jednocześnie.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Przykłady użycia

Użycie

Przymiotnik ten najczęściej opisuje zjawiska, przedmioty i nastroje, rzadziej ludzi. Mówi się o wszechobecnym hałasie, wszechobecnej reklamie, wszechobecnych smartfonach albo wszechobecnym strachu. Gdy chodzi o osobę, słowo nabiera odcienia żartobliwego lub krytycznego: wszechobecny polityk to ktoś, kto pojawia się w każdej telewizji i na każdym wydarzeniu, aż zaczyna to męczyć.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Wyraz ma często zabarwienie oceniające. Sam opisuje tylko zasięg, ale w praktyce zwykle sygnalizuje przesyt albo niepokój, dlatego pasuje do tekstów publicystycznych i felietonów. Neutralnie brzmi w opisach przyrody i nauki, na przykład gdy mowa o bakteriach obecnych w glebie, wodzie i powietrzu. Kto chce uniknąć emocji, może napisać powszechny albo rozpowszechniony. Bliski, ale wyraźnie potoczny i żartobliwy jest z kolei wszędobylski, który pasuje raczej do dzieci, zwierząt i natrętnych gości niż do zjawisk.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Z gramatycznego punktu widzenia warto pamiętać, że SGJP nie notuje syntetycznego stopnia wyższego. Zamiast formy wszechobecniejszy używa się konstrukcji opisowej: coraz bardziej wszechobecny, jeszcze bardziej wszechobecny. Część piszących uważa takie stopniowanie za nadmiar, bo coś, co jest wszędzie, nie może być bardziej wszędzie, ale w mowie potocznej zwrot ten jest zrozumiały.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Odmiana

Pełna odmiana wygenerowana ze SGJP.

liczba pojedyncza

przypadek męskiżeńskinijaki
mianownik wszechobecnywszechobecnawszechobecne
dopełniacz wszechobecnegowszechobecnejwszechobecnego
celownik wszechobecnemuwszechobecnejwszechobecnemu
biernik wszechobecnego / wszechobecnywszechobecnąwszechobecne
narzędnik wszechobecnymwszechobecnąwszechobecnym
miejscownik wszechobecnymwszechobecnejwszechobecnym
wołacz wszechobecnywszechobecnawszechobecne

liczba mnoga

przypadek męskoosobowyniemęskoosobowy
mianownik wszechobecniwszechobecne
dopełniacz wszechobecnychwszechobecnych
celownik wszechobecnymwszechobecnym
biernik wszechobecnychwszechobecne
narzędnik wszechobecnymiwszechobecnymi
miejscownik wszechobecnychwszechobecnych
wołacz wszechobecniwszechobecne

Odmiana: SGJP / Morfeusz 2 (Z. Saloni i in.) · źródło

Kolokacje

Synonimy · Antonimy

Synonimy powszechny, rozpowszechniony, wszędobylski
źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
Antonimy rzadki, sporadyczny, nieobecny
źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Etymologia

Złożenie rodzimej cząstki wszech- (od zaimka wszystek, „cały, każdy”) z przymiotnikiem obecny. Ta sama cząstka tworzy wyrazy wszechmocny i wszechwiedzący. SGJP notuje zarówno sam przymiotnik, jak i utworzone od niego wszechobecność oraz wszechobecnie.
źródło SGJP / Morfeusz 2 (Z. Saloni i in.), otwórz źródło

Wyrazy pokrewne

Podobne hasła

Pytania i odpowiedzi

Co znaczy słowo wszechobecny?

Wszechobecny to taki, który jest wszędzie albo prawie wszędzie, spotykany na każdym kroku. W języku religijnym słowo opisuje Boga obecnego w każdym miejscu naraz. Formy żeńska i nijaka brzmią wszechobecna i wszechobecne.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Jak odmienia się wszechobecny?

Jak typowy przymiotnik: wszechobecny, wszechobecnego, wszechobecnemu, wszechobecnym w rodzaju męskim, wszechobecna, wszechobecnej, wszechobecną w żeńskim. W liczbie mnogiej forma męskoosobowa to wszechobecni, a niemęskoosobowa wszechobecne.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Czy można powiedzieć bardziej wszechobecny?

Można, choć niektórzy uznają to za nadmiar. Formy wszechobecniejszy SGJP nie notuje, więc jeśli stopniujemy, to opisowo: bardziej wszechobecny, najbardziej wszechobecny. W tekstach starannych lepiej zastąpić takie zdanie innym, na przykład coraz powszechniejszy.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Jak jest wszechobecny po angielsku?

Najbliższy odpowiednik to ubiquitous, a w kontekście religijnym omnipresent. Oba słowa mają podobny zakres jak polski przymiotnik. Ubiquitous częściej opisuje technologię i zjawiska codzienne, a omnipresent brzmi bardziej uroczyście i częściej pojawia się w tekstach o wierze.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)