Przejdź do treści
Znaczenie Słowa.

pesymizm

rzeczownik, męski [pɛˈsɨmʲizm]
wymowa Redakcja serwisu, transkrypcja według zasad polskiej wymowy ogólnej (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Pesymizm to skłonność do oczekiwania najgorszego i dostrzegania przede wszystkim złych stron ludzi, zdarzeń i przyszłości; tak nazywa się też pogląd filozoficzny, według którego w świecie przeważa cierpienie.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Definicje

  1. Usposobienie lub nastawienie osoby, która w każdej sytuacji spodziewa się niepowodzenia, wątpi w dobre zakończenie spraw i zwraca uwagę głównie na zagrożenia oraz wady.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
  2. Ponura ocena konkretnej sprawy, na przykład sytuacji gospodarczej albo szans jakiegoś przedsięwzięcia, wyrażana przez osobę, grupę lub całe środowisko.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
  3. filoz. Stanowisko filozoficzne głoszące, że w życiu i w świecie zło oraz cierpienie przeważają nad dobrem i szczęściem, a samo szczęście jest nietrwałe albo złudne.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Przykłady użycia

Użycie

W codziennej polszczyźnie pesymizm opisuje sposób patrzenia na świat, a nie pojedynczy smutny nastrój. Pesymista nie musi być przygnębiony; po prostu zakłada, że sprawy raczej pójdą źle, i na tej podstawie planuje. Słowo pojawia się w rozmowach o charakterze i nastawieniu do życia, ale równie często w prasie ekonomicznej i politycznej, gdzie mówi się o pesymizmie konsumentów, inwestorów czy wyborców. W takich tekstach oznacza zbiorowe przekonanie, że sytuacja się pogorszy, mierzone nieraz w ankietach nastrojów.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Pesymizm nie jest tym samym co realizm ani ostrożność. Realista stara się ocenić szanse trzeźwo, w obie strony, a ostrożny człowiek zabezpiecza się przed ryzykiem, nie przesądzając o wyniku. Pesymista z góry przechyla ocenę w stronę porażki. Od cynizmu różni się tym, że nie dotyczy przede wszystkim cudzych pobudek: cynik podważa uczciwość cudzych zamiarów, pesymista nie wierzy w pomyślny bieg wydarzeń. Bywa też mylony z defetyzmem, który oznacza już rezygnację z działania z powodu przekonania o nieuchronnej klęsce.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Znaczenie filozoficzne kojarzy się przede wszystkim z Arturem Schopenhauerem, który widział w życiu nieustanne pragnienie prowadzące do cierpienia. Przeciwieństwem pesymizmu jest optymizm, a oba słowa zbudowano na tej samej zasadzie od łacińskich stopni najwyższych przymiotników. Od pesymizmu pochodzą pesymista i pesymistka, przymiotnik pesymistyczny oraz przysłówek pesymistycznie. Typowe połączenia to głęboki pesymizm, zdrowy pesymizm, pesymizm co do czegoś, popaść w pesymizm i zarażać kogoś pesymizmem. Wyrażenie zdrowy pesymizm ma wydźwięk żartobliwy i oznacza rozsądne nieprzecenianie własnych szans.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Odmiana

Pełna odmiana wygenerowana ze SGJP.

liczba pojedyncza

przypadek forma
mianownik pesymizm
dopełniacz pesymizmu
celownik pesymizmowi
biernik pesymizm
narzędnik pesymizmem
miejscownik pesymizmie / pesymiźmie
wołacz pesymizmie / pesymiźmie

liczba mnoga

przypadek forma
mianownik pesymizmy
dopełniacz pesymizmów
celownik pesymizmom
biernik pesymizmy
narzędnik pesymizmami
miejscownik pesymizmach
wołacz pesymizmy

Odmiana: SGJP / Morfeusz 2 (Z. Saloni i in.) · źródło

Kolokacje

Synonimy · Antonimy

Synonimy czarnowidztwo, malkontenctwo, defetyzm
źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
Antonimy optymizm, hurraoptymizm
źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Etymologia

Wyraz utworzono od łacińskiego pessimus (najgorszy), stopnia najwyższego przymiotnika malus (zły), z przyrostkiem -izm. Skeat (1910) objaśnia angielskie pessimist jako kogoś, kto uskarża się na wszystko jako na najgorsze, nazywa je wyrazem nowym i wywodzi od łacińskiego pessimus, zestawiając je z optimist, utworzonym w ten sam sposób od optimus (najlepszy). Słownik wyrazów obcych Arcta (1921) podaje pesymizm w dwóch znaczeniach, które znamy do dziś: jako pogląd filozoficzny, że na świecie więcej jest cierpień niż szczęścia, oraz jako skłonność do wynajdywania we wszystkim złych stron i widzenia wszystkiego w czarnych barwach.
źródło W. W. Skeat, An Etymological Dictionary of the English Language, 4th ed., Oxford 1910, otwórz źródło
także M. Arct, Słownik wyrazów obcych, wyd. 9, Warszawa 1921, otwórz źródło

Wyrazy pokrewne

Podobne hasła

Pytania i odpowiedzi

Co znaczy słowo pesymizm?

To nastawienie, w którym spodziewamy się raczej złego niż dobrego zakończenia spraw i widzimy głównie zagrożenia. W filozofii tak nazywa się pogląd, że cierpienie przeważa w świecie nad szczęściem.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Skąd pochodzi słowo pesymizm?

Z łaciny, od przymiotnika pessimus, czyli najgorszy, z dodanym przyrostkiem -izm. Słowo jest stosunkowo nowe i powstało w parze z optymizmem, utworzonym w ten sam sposób od optimus, czyli najlepszy.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Jak odmienia się pesymizm?

Tak jak inne wyrazy zakończone na -izm. Liczba pojedyncza: pesymizm, pesymizmu, pesymizmowi, pesymizm, pesymizmem, pesymizmie (obok tego pesymiźmie). Liczba mnoga: pesymizmy, pesymizmów, pesymizmom, pesymizmami, pesymizmach.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)