Przejdź do treści
Znaczenie Słowa.

egoizm

rzeczownik, męski [ɛˈɡɔizm]
wymowa Redakcja serwisu, transkrypcja według zasad polskiej wymowy ogólnej (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Egoizm to postawa polegająca na stawianiu własnych potrzeb, korzyści i wygody ponad dobro innych ludzi, często bez liczenia się z ich uczuciami; jest przeciwieństwem altruizmu.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Definicje

  1. Skłonność do myślenia przede wszystkim o sobie i kierowania się własnym interesem, nawet gdy odbywa się to kosztem innych.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
  2. filoz. Pogląd etyczny, według którego dążenie do własnego dobra jest naturalnym lub słusznym motywem ludzkiego działania.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
  3. biol. W biologii ewolucyjnej: działanie osobnika, które przynosi korzyść wyłącznie jemu samemu, choćby szkodziło innym członkom grupy.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Przykłady użycia

Użycie

W mowie codziennej egoizm to zarzut. Mówi się tak o kimś, kto zawsze wybiera to, co wygodne dla niego, nie pyta innych o zdanie i nie dzieli się ani czasem, ani rzeczami. Słowo ma wyraźnie negatywne zabarwienie i pada zwykle w kłótniach, ocenach charakteru i rozmowach o wychowaniu dzieci. Złagodzoną wersję stanowi zwrot zdrowy egoizm, którym określa się umiejętność dbania o własne granice, odpoczynek i potrzeby bez krzywdzenia innych.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Przeciwieństwem egoizmu jest altruizm, czyli bezinteresowna troska o innych, i oba słowa często występują w jednym zdaniu. Egoizmu nie należy mylić z egocentryzmem. Egoista wie, że inni mają swoje potrzeby, ale stawia własne wyżej, a egocentryk w ogóle patrzy na świat wyłącznie ze swojej perspektywy. Bliskoznaczne są samolubstwo i sobkostwo, przy czym oba brzmią bardziej potocznie i bardziej oceniająco niż egoizm.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Termin ma też znaczenia fachowe. W etyce mówi się o egoizmie etycznym, czyli poglądzie, że każdy powinien dążyć do własnego dobra, a w psychologii o egoizmie psychologicznym, czyli tezie, że ludzie w gruncie rzeczy zawsze działają we własnym interesie. Rodzinę wyrazów tworzą egoista, egoistka, przymiotnik egoistyczny i przysłówek egoistycznie. Typowe połączenia to zdrowy egoizm, czysty egoizm, egoizm narodowy, przejaw egoizmu i kierować się egoizmem.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Odmiana

Pełna odmiana wygenerowana ze SGJP.

liczba pojedyncza

przypadek forma
mianownik egoizm
dopełniacz egoizmu
celownik egoizmowi
biernik egoizm
narzędnik egoizmem
miejscownik egoizmie / egoiźmie
wołacz egoizmie / egoiźmie

liczba mnoga

przypadek forma
mianownik egoizmy
dopełniacz egoizmów
celownik egoizmom
biernik egoizmy
narzędnik egoizmami
miejscownik egoizmach
wołacz egoizmy

Odmiana: SGJP / Morfeusz 2 (Z. Saloni i in.) · źródło

Kolokacje

Synonimy · Antonimy

Synonimy samolubstwo, sobkostwo, interesowność
źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
Antonimy altruizm, bezinteresowność, ofiarność
źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Etymologia

Słowo pochodzi z francuskiego égoïsme, utworzonego od łacińskiego ego, czyli ja. Webster (1913) podaje to samo źródło i w pierwszym znaczeniu opisuje egoizm jako pogląd filozoficzny części uczniów Kartezjusza i Fichtego, a w drugim jako nadmierne myślenie o sobie, przeciwstawione altruizmowi. Skeat (1910) przy haśle egotist notuje formy ego-ism i ego-ist z francuskich egoisme i egoiste i uznaje je za wyrazy ukute od łacińskiego ego. U Arcta (1921) egoizm to samolubstwo, sobkostwo, interesowność, a egoista to samolub, sobek.
źródło Webster's Revised Unabridged Dictionary, 1913, otwórz źródło
także W. W. Skeat, An Etymological Dictionary of the English Language, 4th ed., Oxford 1910, otwórz źródło
także M. Arct, Słownik wyrazów obcych, wyd. 9, Warszawa 1921, otwórz źródło

Wyrazy pokrewne

Podobne hasła

Pytania i odpowiedzi

Co znaczy słowo egoizm?

To postawa, w której ktoś stawia własne potrzeby i korzyści ponad dobro innych ludzi, często nie licząc się z ich uczuciami. Egoizm jest przeciwieństwem altruizmu.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Czym się różni egoizm od egocentryzmu?

Egoista dostrzega potrzeby innych, ale świadomie stawia swoje wyżej. Egocentryk patrzy na wszystko wyłącznie ze swojego punktu widzenia i często w ogóle nie zauważa, że inni widzą sprawy inaczej.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Jak odmienia się egoizm?

Według typowego wzoru dla wyrazów na -izm. Dopełniacz brzmi egoizmu, narzędnik egoizmem, a miejscownik ma dwie poprawne postaci: egoizmie oraz egoiźmie. W liczbie mnogiej mówimy egoizmy, egoizmów, choć w praktyce używa się ich niezbyt często.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)