Przejdź do treści
Znaczenie Słowa.

konformizm

rzeczownik, męski [kɔnˈfɔrmizm]
wymowa Redakcja serwisu, transkrypcja według zasad polskiej wymowy ogólnej (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Konformizm to skłonność do dostosowywania swoich poglądów, wyborów i zachowania do tego, czego oczekuje grupa, większość albo osoby mające władzę, często kosztem własnego zdania; przeciwieństwem jest nonkonformizm.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Definicje

  1. Postawa człowieka, który bez głębszego namysłu przyjmuje opinie i normy otoczenia, żeby nie odstawać, uniknąć konfliktu albo zyskać akceptację.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
  2. psychol. W psychologii społecznej: zmiana zachowania lub przekonań jednostki pod wpływem rzeczywistej albo wyobrażonej presji grupy.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
  3. hist. Dawniej, w odniesieniu do Anglii: przynależność do Kościoła państwowego i podporządkowanie się jego zasadom, w przeciwieństwie do postawy dysydentów zwanych nonkonformistami.
    źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Przykłady użycia

Użycie

Słowo konformizm ma w polszczyźnie zwykle zabarwienie negatywne. Mówiąc o czyimś konformizmie, sugerujemy, że ktoś zrezygnował z własnego zdania z wygody, strachu albo dla korzyści: awansu, spokoju w pracy, akceptacji w grupie. Wyraz często pojawia się w publicystyce, w tekstach o polityce i kulturze, a także w rozmowach o szkole i pracy, gdzie presja otoczenia jest szczególnie silna. Neutralnie brzmi natomiast w języku nauki, gdzie opisuje po prostu zjawisko podporządkowania się normom grupy.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Warto odróżnić konformizm od zwykłego przestrzegania reguł. Ktoś, kto stosuje się do przepisów ruchu drogowego albo zasad savoir-vivre, nie jest jeszcze konformistą. O konformizmie mówimy raczej wtedy, gdy człowiek zmienia zdanie lub zachowanie tylko dlatego, że tak robią inni, nawet jeśli w duchu się z nimi nie zgadza. Psychologia społeczna opisuje to zjawisko od połowy XX wieku, a w podręcznikach często przywołuje się eksperymenty, w których badani pod presją grupy podawali odpowiedzi wyraźnie sprzeczne z tym, co widzieli na własne oczy.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Typowe połączenia to postawa konformizmu, konformizm społeczny, konformizm wobec władzy, a także zarzucać komuś konformizm i ulegać konformizmowi. Od tego samego rdzenia pochodzą konformista i konformistka, przymiotnik konformistyczny i przysłówek konformistycznie. Przeciwieństwem jest nonkonformizm, czyli świadome odrzucanie narzuconych norm, a osoba o takiej postawie to nonkonformista. W miejscowniku i wołaczu liczby pojedynczej obok formy konformizmie notowana jest też forma konformiźmie.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Odmiana

Pełna odmiana wygenerowana ze SGJP.

liczba pojedyncza

przypadek forma
mianownik konformizm
dopełniacz konformizmu
celownik konformizmowi
biernik konformizm
narzędnik konformizmem
miejscownik konformizmie / konformiźmie
wołacz konformizmie / konformiźmie

liczba mnoga

przypadek forma
mianownik konformizmy
dopełniacz konformizmów
celownik konformizmom
biernik konformizmy
narzędnik konformizmami
miejscownik konformizmach
wołacz konformizmy

Odmiana: SGJP / Morfeusz 2 (Z. Saloni i in.) · źródło

Kolokacje

Synonimy · Antonimy

Synonimy uległość, oportunizm, serwilizm, dostosowanie się
źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)
Antonimy nonkonformizm, niezależność, bunt
źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Etymologia

Wyraz należy do rodziny łacińskiego czasownika conformare (nadawać kształt, upodabniać), złożonego z con- (razem, współ-) i formare (kształtować), od forma (kształt). Przez francuskie conformer weszło to słowo do angielskiego jako conform, od którego utworzono conformist. Słownik wyrazów obcych Arcta (1921) notuje konformistę jako „wyznawca religji panującej w Anglji”, a czasownik konformować się objaśnia jako „stosować się, naginać się”; współczesne, ogólne znaczenie konformizmu rozwinęło się z tego pierwotnego, religijnego użycia.
źródło W. W. Skeat, An Etymological Dictionary of the English Language, 4th ed., Oxford 1910, otwórz źródło
także M. Arct, Słownik wyrazów obcych, wyd. 9, Warszawa 1921, otwórz źródło

Wyrazy pokrewne

Podobne hasła

Pytania i odpowiedzi

Co znaczy słowo konformizm?

Konformizm to dostosowywanie swoich poglądów i zachowania do oczekiwań grupy lub większości, często wbrew własnemu zdaniu. Konformista robi to, co inni, żeby nie odstawać i nie narażać się na krytykę.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Czym różni się konformizm od nonkonformizmu?

Konformizm oznacza podporządkowanie się normom otoczenia, a nonkonformizm ich świadome odrzucanie i trzymanie się własnych przekonań, nawet jeśli wiąże się to z krytyką, wykluczeniem albo utratą korzyści.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)

Jak odmienia się konformizm?

Jak rzeczowniki męskie zakończone na -izm. W liczbie pojedynczej: konformizm, konformizmu, konformizmowi, konformizm, konformizmem, konformizmie (także konformiźmie). W liczbie mnogiej: konformizmy, konformizmów, konformizmom, konformizmami, konformizmach.

źródło Redakcja serwisu (źródło wewnętrzne, bez adresu zewnętrznego)