intuicja

Intuicja pojawia się w dwóch rodzajach tekstów. W mowie potocznej mówi się o niej przy decyzjach podejmowanych szybko, bez namysłu, często z nutą usprawiedliwienia: zrobiłem to na intuicję. W tekstach o psychologii i filozofii wyraz jest terminem i oznacza sposób poznania, który nie opiera się na jawnym rozumowaniu. W obu wypadkach intuicja bywa oceniana, stąd stałe połączenia trafna intuicja i mylna intuicja.

Utarte połączenia to kierować się intuicją i ufać intuicji, z narzędnikiem i celownikiem, a także zdanie intuicja podpowiada, że, w którym rzeczownik staje się podmiotem czynności przypisanej człowiekowi. Obok tego mówi się o intuicji w jakiejś sprawie, gdy chodzi o przeczucie dotyczące konkretnej sytuacji, oraz o intuicji językowej albo matematycznej, gdzie dopełnienie nazywa dziedzinę.

Najbliższe znaczeniowo jest przeczucie, ale nie pokrywa się z intuicją. Przeczucie dotyczy zwykle tego, co ma się wydarzyć, i bywa niepokojące, a intuicja obejmuje też zdolność do trafnej oceny tego, co jest. Wyczucie z kolei wskazuje na wprawę w jakiejś dziedzinie, na przykład wyczucie stylu, i rzadko występuje samo, bez dopełnienia.